بازخواني تمايزات قاعده فقهي و قاعده اصولي در اصول اماميه و اهلِ‌سنت

The Review of the Distinctions between the Jurisprudential Rule and the Rule of Usul in Imamiyyah and Sunni Usul

انديشوران اماميه و اهلِ‌سنت تمايزاتي ميان قاعده فقهي و قاعده اصولي ارائه نموده‌اند. در نوشتار پيشِ‌رو، اين تمايزات تا پانزده مورد برشمرده و با روش توصيفي ـ تحليلي تبيين و ارزيابي شده‌اند. برايند اين ارزيابي اين است كه وجود دو ويژگي در قواعد فقهي، آنها را از قواعد اصولي متمايز مي‌كند: يكم. قواعد اصولي يا در طريق «استنباط» قرار مي‌گيرند يا مجتهد پس از فحص و نااميدي از دستيابي به دليل و حجت بر حكم شرعي، به آنها در مقام عمل تمسك مي‌نمايد؛ دوم. قواعد اصولي براي مسائل فقهي جنبه آليت دارند.

Imamiyyah and Sunni jurists have differentiated between the jurisprudential rule and the rule of Usul. In the following paper, there are up to fifteen distinctions and they are explained and evaluated by a descriptive-analytical method. The result of this evaluation is that the existence of two features in the jurisprudential rules distinguishes them from the rules of Usul. First, the rules of Usul are used either in inference or the Mujtahid resorts to them in practice after doing the research or being disappointed in the achievement of the reason and proof for religious ruling. Second, the rules of Usul for jurisprudential issues are used as a tool.