مروري بر ابواب حكمت در شاهنامۀ فردوسي

در عرصۀ ادبيات حكمي يا معرفت‌گراي فارسي، هم آثار حاوي حكمت نظري هم آراي حكمت عملي را به فراواني مي‌توان يافت. ادبيات معرفت‌گراي فارسي در عصر تلفيق پس از گذراندن سير مشخص تاريخي خود، به مرحله‌اي از رشد نايل ‌گرديد كه حكمت را ـ حتي در انتزاعي‌ترين و دروني‌ترين شكلش ـ در خدمت تعالي فرد و جامعه درآورد. هرگاه نويسنده يا سرايندۀ يك اثر ادبي، به طرح مسائل و موضوعاتي در خصوص چيستي، چرايي و چگونگي جهان و انسان بپردازد و بكوشد تا به پرسش‌هايي ژرف از اين دست پاسخ دهد، كوشش وي را مي‌توان به عنوان طرح حكمت نظري در قالب اثر ادبي به شمار آورد حكمت عملي نيز به شكلي گسترده در ادب فارسي به چشم مي‌خورد. مقصود مطالب فراواني است كه در آثار ادبي به امور و مقولاتي مانند اخلاق، تدبير منزل و سياست اختصاص يافته است. از آن جمله مي‌توان از شاهنامۀ حكيم طوس ياد كرد كه مهم‌ترين منبع آرا و انديشه‌هاي اخلاقي و سياسي قوم ايراني ـ چه پيش و چه پس از اسلام ـ محسوب مي‌گردد. در جستار حاضر بر آنيم تا پاره‌اي از برجسته‌ترين نظريات و آراي حِكمي فردوسي يكي از شاعران و مشاهير خراساني درپهنۀ فرهنگ و ادب ايران را بر‌رسي كنيم.