اناالحق هاي حروفيه از زبان سيدعمادالدين نسيمي

نداي اناالحق از زبان هر صوفي و عارف شنيده مي شود. هرچند در بيشتر موارد اين ندا به الگويي بي معنا تبديل مي گردد امّا در مورد نسيمي اين اناالحق گويي ها نه تنها ژرفناي نخستين و غرور پرهيجان خود را از دست نمي دهد، بلكه شورانگيزتر نيز مي گردد. حلّاج با اين كه در نظر حروفيّه مقام بسيار والايي داشت. نسيمي افكار و اناالحق هاي خود را والاتر و برتر از اناالحق هاي او مي داند. آشكارا مي گويد كه آن چنان تفاوت ژرفي ميان اين دو پنداشت و برداشت ظاهراً همانند وجود دارد كه اگر منصور مست هم زنده بود با شيخ و مفتي و محتسب هم دست و هم آواز مي شد و حروفي ها را به محاكمه و چوبۀ دار مي برد. تلاش حروفيّه و نسيمي به عنوان داناترين متفكّر و تئوريسن اين جنبش هومانيستي اين بوده كه مقام انسان را به بالاترين مرتبۀ آن يعني انسان- خدايي يا انسان كامل برساند. چون اساس جهان‎بيني آنان اين است كه انسان مي‎تواند مظهر و صورت مجسّم خداوند باشد. اناالحق هاي نسيمي در واقع پايه و مايۀ انديشه و تلاشي است براي نزديك كردن خدا و انسان. نگارنده در اين مقاله درصدد آن است كه اناالحق هاي فرقۀ حروفيه را از زبان عمادالدين نسيمي مورد بحث و تحليل قرار دهد.