نشان «ترنج» در ديوارنگاره هاي ارگ كريم‌خان زند

ارگ كريم‌خان زند يكي از مهم‌ترين ابنيه دوره زنديه در شيراز محسوب مي‌شود. اين بنا مقر حكومتي كريم‌خان زند بوده است و در دوره‌هاي بعد نيز مورد استفاده قرار مي‌گرفته است. بخش وسيعي از فضاي داخلي عمارات و اتاق‌هاي اين بنا به نقاشي‌ديواري آراسته است. علارقم تنوع نقاشي‌ديواري‌ها، نقشمايه «ترنج» در آنها از تنوع شايان توجهي برخوردار است. براين اساس، موضوع تحقيق پيش‌رو بر مبناي شناخت و طبقه‌بندي و تحليل كيفي نقش ترنج با توجه به معناي نشانه‌شناختي آن در نقاشي‌ديواري‌هاي ارگ كريم‌خان شيراز تدوين شده است و در اين راستا در پي پاسخ به اين پرسش است كه: ويژگي‌هاي نقش ترنج به عنوان عنصري نمادين در نقاشي‌ديواري‌هاي ارگ كريم‌خان چگونه است؟ به همين منظور، ابتدا آثار اصيل نقاشي ديواري در ارگ كريم‌خان شناسايي، و سپس انواع نقش ترنج موجود در آنها در چهار دسته با عناوين تك‌ترنج، ترنج‌هاي ستوني، ترنج‌هاي رديفي و ترنج‌هاي شعاعي تقسيم‌بندي و بررسي گرديد. اين پژوهش به شيوۀ توصيفي‌ـ تحليلي و بر مبناي مشاهدات ميداني و مطالعات كتابخانه‌اي نوشته شده است و نتايج آن نشان مي‌دهد كه تنوع نقش ترنج به لحاظ كمي و كيفي به‌قدري در نقاشي ديواري ارگ كريم‌خان زند زياد است كه مي‌توان آن را شاخص‌ترين گونه از نقش‌مايه‌هاي تزئيني در اين بنا به حساب آورد. نشان ترنج مبناي طراحي و تقسيم‌بندي ساير نقوش تزئيني در ديوارنگاري ارگ كريم‌خان زند نيز بوده است.