بررسي فلسفي بدي از خلال مطالعه ي تطبيقي دو اثر كانديد اثر ولتر و روي ماه خداوند را ببوس اثر مصطفي مستور

زماني كه انسان از طريق وحي الهي به وجود خداي يكتا ايمان آورد، به همان ميزاني كه به وجود خوبي در دنيا اعتقاد پيدا كرد، وجود شرّ و بدي را هم قبول داشت. اين تفكر بي چون وچرا به گونه اي بود كه در دوره¬ي باستان هيچ نويسنده¬اي حق اظهار نظر و تفسير در مورد آن را نداشت. اما كم كم تحولاتي در اعتقادات راسخ انسان پديد آمد. در غرب، انسان از كليسا فاصله گرفت، با پيشرفت علوم و صنايع مدرنيزه شد و كم كم باورهاي خود را زير سوال برد. در شرق هم، انسان شرقي در جامعه¬ي بحران زده و در حال توسعه¬¬ي خويش، احساس بي اعتمادي نسبت به آموزه¬هاي ديني خود پيدا كرد. همه¬ي دردها و رنج¬ها، سختي¬ها، فقر و بيماري¬هايي كه تا ديروز بعنوان موهبتي الهي در زندگي بشر به شمار مي¬رفتند، به تصاويري از سرنوشت غمبار انسان تبديل شدند به گونه اي كه دغدغه¬ي فلسفي بسياري از نويسندگان شد. در قرن هجدهم فرانسه، ولتر با قصه¬ي فلسفي اش، كانديد و در ايران، نويسنده¬اي معاصر، مصطفي مستور با اثر خود روي ماه خداوند را ببوس، با نگاهي فلسفي، مسئله¬ي رنج و بدي در جهان را در آثار خويش بازتاب مي¬دهند. اين دو نويسنده با ريشه¬هاي فرهنگي و اجتماعي متفاوت، با چندين قرن فاصله از هم، شخصيت¬هايي را به تصوير مي¬كشند كه در برابر سختي¬ها و درد¬هاي زندگي، دچار شك و ترديدي عميق در باورهاي اعتقادي خويش مي¬شوند. اين دو، در آثار خويش، با بررسي اين فرآيند ترديد و با يافتن پاسخ¬هايي فيلسوفانه، سعي مي¬كنند بر اندوه حاصل اين بدي و به دنبال آن بر شك وترديد فلسفي¬اش، چيره شوند. در اين پژوهش، از خلال مطالعه¬ي تطبيقي اين دو اثر، ابتدا تفكرات فلسفي اين دو نويسنده درباره¬¬ي موضوع بدي در جهان مورد مطالعه قرار مي¬گيرد، با اين توضيح كه تحت چه شرايطي شخصيت¬هاي دو اثر، وجود خدا و نيروهاي متافيزيكي را زير سوال مي¬برند. سپس پيشنهادات و راهكارهاي فلسفي آن¬ها براي چيره شدن بر بحران رنج و بدي و موضوعات ايدئولوژيكي اش در جهان بررسي مي¬شود.