جايگاه «وزارت» در انديشۀ خواجه نظام‌الملك طوسي

يكي از مهم‌ترين مناصب حكومتي كه در ساختار سياسي ايران سابقۀ طولاني دارد، منصب وزارت است. نهاد وزارت در ايران دورۀ اسلامي به نهادي مهم و تأثيرگذار تبديل شد كه چهره‌هاي شاخصي از وزراي معروف آن به جهان اسلام معرفي شدند. حاكمان تازه‌به‌قدرت‌رسيده به تجربيات سازمان‌يافته و ساختارمند ايرانيان نياز داشتند تا بتوانند در سرزمين‌هايي كه فتح كرده بودند، حكومت كنند و اين امر تنها در زمان خواجه نظام‌الملك اتفاق افتاد و بعد از مرگ وي هيچ‌گاه تكرار نشد، همچنان‌كه پيش از او هم رخ نداده بود. يكي از معروف‌ترين وزراي تاريخ ايران دورۀ اسلامي، خواجه نظام‌الملك است. در اثر مشهور وي (سيرالملوك) وزير از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است كه براي اين منصب؛ وظايف، مسئوليت و شرايط مهمي را بيان كرده است. خواجه نظام‌الملك در مدت وزارتش، تمام تلاشش اين بود كه قلمرو سلجوقيان را به بالاترين جايگاه برساند؛ وي به دليل اقدامات مهمي كه در طول دوره وزارتش انجام داد باعث شد كه وزارت او يكي از بهترين و طلايي‌ترين ادوار تاريخ ايران پس از اسلام باشد. اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي درصدد پاسخ‌گويي به اين پرسش است كه، مقام وزارت در انديشۀ خواجه نظام‌الملك چه جايگاهي داشته است. به‌نظر مي‌رسد كه مقام وزارت در ديدگاه خواجه نظام‌الملك از جايگاه والايي برخوردار بوده است.