اپيك، اتيك و اميك در موسيقي عاشورايي

واقعه عاشورا، بازنمايي مناسك عاشورا و موسيقي عاشورا پيشينه‌اي به درازاي بيش از چهارده قرن دارد و شيعيان هرساله در غالب هنرمند، مجري يا نظاره‌گر در اين بازنمايي شركت دارند. رويكرد اپيك، اتيك و اميك سه نوع ديدگاه متفاوت براي يك فرايندِ واحد است. آيين عاشورا، بازنمايي فرايند حماسه عاشوراست كه اغلب هنرها در آن به خودنمايي مي‌پردازند. هنر موسيقي و موسيقي عاشورايي به دليل انتزاعي بودنش فلسفي‌ترين هنري است كه به‌غيراز جنبه‌هاي عيني‌گرايانه، هويتي دروني و ذهني‌گرايانه نيز دارد. رويكرد اپيك پاسخگوي تحليل بخش حماسي عاشوراست، رويكرد اتيك پاسخگوي تحليل بخش ظاهري و قابل‌رؤيت موسيقي عاشوراست و رويكرد اميك پاسخگوي تحليل دروني و غيرقابل رؤيت موسيقي عاشورا است. هدف از اين پژوهش يافتن دلايل عيني‌گرايانه و ذهني‌گرايانه‌ي اجراي موسيقي عاشورايي است و سؤالات مطرح‌شده در اين پژوهش عبارت‌اند از: 1- چگونه سيستم‌هاي اعتقاديِ ذهني، زباني و رفتاري به‌هم‌پيوسته‌اند؟ 2- چه زماني نگاه‌هاي اتيك و اميك باهم منطبق‌اند و در كدام لحظه از يكديگر فاصله مي‌گيرند؟ اين تحقيق پژوهشي است كيفي كه به روش سوسيومتري تدوين شده است و شيوه جمع‌آوري داده‌ها مشاهده‌اي و كتابخانه‌اي است. سيستم‌هاي اعتقاديِ ذهني، زباني و رفتاري به‌هم‌پيوسته‌اند و در فرايند تحليل، همپوشاني دارند. همچنين رويكردهاي اتيك و اميك باهم منطبق‌اند مگر در مواردي خاص كه در متن مقاله به تفضيل به آن پرداخته‌شده است. براي تحليل و تفسير مناسك آييني عاشورا لازم است كه هر سه رويكرد (اپيك، اتيك، اميك) باهم و هم‌زمان در تحليل مداخله كنند، چراكه هر سه براي بازنمايي واقعه عاشورا و هدف اصلي اين بازنمايي كه همانا ساختن افرادي با هويت امام حسين(ع) است، نياز است.