تخمين ارتفاع ناحيه رها از تنش بالاي پهنه جبهه كار طولاني با استفاده از برنامه ريزي بيان ژن

Estimation of the height of distressed zone over the longwall panel using the gene expression programming

بعد از استخراج لايه زغال در در معدنكاري جبهه كار طولاني، لايه هاي سقف بلاواسطه در بالاي پهنه دچار تغيير شكل شده و به سمت پايين حركت مي كنند. اين فرآيند به سمت بالا ادامه پيدا كرده و باعث تخريب و شكست لايه هاي سقف مي شود. تركيب نواحي تخريب و شكست در اين تحقيق ناحيه رها از تنش در نظر و مورد بررسي قرار گرفته است. تخمين دقيق اين ارتفاع به منظور تعيين بارهاي انتقالي به جلو و اطراف جبهه كار ضروري است. در اين تحقيق از مدل برنامه ريزي بيان ژن براي پيش بيني ارتفاع ناحيه رها از تنش استفاده و نتايج حاصله با مدل آماري مقايسه شده است. براي طراحي و ارزيابي مدل ها، مجموعه اي از داده ها شامل خواص هندسي و ژئومكانيكي پهنه استخراجي و لايه هاي سقف استفاده شده است. همچنين، از شاخص هاي ارزيابي عملكرد شامل ضريب تصميم گيري (R2)، ضريب بازدهي (CE)، واريانس حساب شده (VAF)، جذر ميانگين مربعات خطا (RMSE) و ميانگين خطاي مطلق (MAE) براي ارزيابي و مقايسه عملكرد مدل ها استفاده شده است. نتايج مقايسه نشان داد كه عملكر مدل برنامه ريزي بيان ژن به طور قابل ملاحظه اي از مدل آماري بهتر است. بعلاوه، نتايج بدست آمده با مقادير واقعي مقايسه و اثبات گرديد كه انطباق خوبي بين نتايج مدل برنامه ريزي بيان ژن و داده هاي واقعي وجود دارد. در نهايت، نتايج آناليز حساسيت مدل پيشنهادي نشان داد كه فاكتور حجمي و مقاومت فشاري تك محوري به ترتيب بيشترين و كمترين تأثير را بر ارتفاع ناحيه رها از تنش دارند.