نخستين نشانه هاي آرمانگرايي در تزئينات معماري اسلامي (با تأكيد بر نقوش گچبري اسلامي)

در تزئینات معماري ایران زمین، هر نقشی متناسب با وام گیري از طبیعت و محیط اطراف خود، بیانگر ارزشها و عقایدي نهفته شده بود كه در نهایت از عقیده و آرمان حاكم بر فضاي فكري جامعه حكایت داشت. این پژوهش با بررسی تزئینات گچبري ایران در قرون نخستین اسلامی بدنبال نشان دادن نخستین گامهاي آرمان گرایی در هنر و معماري ایران است. چهارچوب پژوهش حاضر بر پاسخ به این پرسش كه آیا در تزئینات گچبريهاي دورة اسلامی رد و نشانی از آرمانگرایی دیده میشود یا نه، استوار است. فرضیه پژوهش مبتنی بر این است كه، نقوش تزئینی گچبري هاي اسلامی از جمله نقوش گیاهی، هندسی و كتیبه نگاري، هر سه در مسیري متعالی، با وام گیري از طبیعت و محیط قابل لمس خود (واقعگرایی)، در تلاش براي بازآفرینی خواستهها و تمایلات عالی فضاي ذهنی و درونی هنرمندان طراح خود هستند (آرمانگرایی). پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با كمك مطالعات كتابخانهاي و میدانی، در نهایت به این نتیجه دست مییابد كه آرمانگرایی از جمله نقاط مثبت تداوم و ادامه حیاط اندیشۀ اصیل معماري ایرانی اسلامی بوده و این ویژگی بارز در سایه تعالیم اسلامی روندي رو به رشد داشته و اینگونه تعالیم كه هنرمندان نیز از آن بی بهره نبودهاند از جمله عوامل اصلی حفظ و پایداري چنین تزئیناتی در گذر زمان بوده است.