اقسام توحيد در "صحيفه سجاديه"

توحید اصلی و محور هر دعای حقیقی است، و ارزش و كمال دعای داعی به میزان معرفت توحیدی او وابسته است، هر چه معرفت موحد بالاتر، دعای او كاملتر و مراتب دعا در سیرهٔ عملی دعا كننده روشن تر خواهد بود. در صحیفه سجادیه، دعا در هر چهار ساحت لفظ، معنا، ماهیت و فعل (بجای آوردن دعا) با اصل توحید پیوند خورده، توحید ناب در فعل و محتوای دعا متجلی می گردد. در این جستار، برآنیم تا مراتب توحید نظری و عملی را از متن ادعیه صحیفه سجادیه استخراج نموده، با رویكردی فلسفی-عرفانی در تحلیل مفاهیم توحیدی و اقسام آن از مكتب عرفانی اهل البیت علیهم السلام - خوشه چینی كنیم. در این تحقیق معلوم میگردد كه با محوریت استدلال در مبحث خداشناسی صحیفه (توحید ذاتی و صفاتی)، عنصر "لایتناهی" یا نامحدودیت ذات و صفات است، كه با تعابیر "لا تحد"، "العلو الاعلی"، "الامجد"، "العظیم المتعظم" و... در فرازهای متعددی از ادعیه استعمال شده است. همچنین، دراین راستا با بهره گیری از روش توصیفی - تحلیلی هرجا مناسب باشد به آیات كریمه وسایر روایات ائمه اطهار -علیهم السلام - نیز رجوع خواهد شد. بنابراین ، شیوه تبیین مفاهیم از یك سو نقلی (روایی- قرآنی) و از سوی دیگر برهانی و شهودی می باشد.