تدوين مدل رفتار زيست‌محيطي زارعان شهرستان شيراز

Development of Farmers’ Environmental Behavior Model in Shiraz County

توسعه پايدار كشاورزي منحصراً در پرتو استفاده مناسب منابع طبيعي با زيربناي فكري حفاظت و نگهداري آنها براي نسل‌هاي آينده امكان‌پذير است. رفتار زارعان با اين منابع، نقش مهمي در حفظ و صيانت از آنها دارد. پژوهش حاضر با هدف تعيين سازه‌هاي مؤثر بر رفتارهاي زيست‌محيطي زارعان تلاش مي‌كند تا رفتار آنان را با نظريه «رفتار برنامه‌ريزي شده» تبيين نمايد. اين تحقيق از نوع توصيفي است كه با فن پيمايش و ابزار پرسشنامه انجام گرفته است. روايي پرسشنامه به وسيله اساتيد بخش ترويج و آموزش كشاورزي دانشگاه شيراز و پايايي آن از طريق انجام مطالعه راهنما و آزمون آلفاي كرونباخ تأييد شد. يافته‌ها نشان داد كه دو متغير كنترل محسوس رفتار و هنجارهاي اخلاقي بيشترين تأثير را در شكل‌دهي نگرش زيست محيطي داشته‌اند. متغيرهاي هنجارهاي اخلاقي و هنجارهاي ذهني اجتماعي به ترتيب بيشترين تأثير را بر نيت زارعان براي انجام رفتارهاي زيست‌محيطي داشتند و در نهايت، متغيرهاي نيت انجام رفتار زيست‌محيطي، كنترل محسوس رفتار، هنجارهاي ذهني اجتماعي و نگرش زيست‌محيطي به ترتيب بيشترين تأثير را در انجام رفتارهاي زيست‌محيطي زارعان نشان دادند. بنابراين، با تقويت آموزه‌هاي اخلاقي در زارعان، ارائه تسهيلات بانكي جهت افزايش توانايي زارعان در انجام رفتارهاي پرهزينه و آموزش افراد مرجع در راستاي حفظ محيط‌زيست براي تاثير‌گذاري بر ساير زارعان مي‌توان انتظار داشت كه زارعان شهرستان شيراز در آينده رفتارهاي زيست محيطي بيشتر و موثرتري انجام دهند.

Sustainable agricultural development will be achieved through optimal use of environmental resources with viewpoint of protection and conservation of them for next generation. Farmers’ behaviors have important role in quality of these resources. This study was conducted to determine factors affecting farmers’ environmental behaviors and to specify farmers’ environmental behavior model using survey method. A questionnaire was the instrument for data gathering. Multi-stage stratified random sampling was used to collect data from 272 farmers as the research sample. The questionnaire validity was confirmed by a panel of experts, and the questionnaire reliability was assessed with cronbach's alpha (data from pilot study). the results showed that perceived behavioral control and moral norms had the most influence in forming farmers’ environmental attitude. Moral norms and social norms had the most influence in forming farmers’ environmental intention. Eventually, environmental intention, perceived behavioral control, social norms and environmental attitude had the most influence on farmers’ environmental behaviors. Recommendations are 1) providing the moral training for farmers 2) government should facilities the adoption of costly environmental innovations, and 3) providing the training for key persons in rural society.