بررسي و تحليل كيفيّت مراحل گذر و سلوك و تشرّف در اسطوره و عرفان

Investigation and Analysis of the Quality of the Chasing and Ascendence Phases in Myth and Mysticism

مثنوي معنوي دربرگيرنده گونه‌اي از داستان‌‌ است كه از لحاظ موضوع و شخصيّت، غالباً از نوع تمثيلي به شمار مي ­آيد و از درون‌مايه تعليمي، اخلاقي و يا عرفاني برخوردار است. پاره‌اي از اين ‌داستان‌ها، چه در ساختار كلّي و چه در درون‌مايه، شباهت به افسانه‌هاي ازوپ دارند. براي انجام اين تحقيق، ابتدا تمامي داستان‌هاي ازوپ مورد ارزيابي قرار گرفت و در ميان آن­ها، هفده داستان با داستان‌هاي مثنوي مشابهت‌هاي پيدا و پنهان داشت كه آن­ها را در اين پژوهش با يكديگر مقايسه نموديم. نتيجه مقايسه حاكي از شباهت ساختاري پنج داستان از مثنوي با افسانه­ هاي ازوپ است كه ترديدي در اقتباس آن­ها از ازوپ ديده نمي‌شود چراكه اين داستان‌ها منطبق با فابل‌هاي ازوپ مطرح شده‌اند و تفاوت‌هاي آشكاري با ديگر نمونه‌هاي مشابه در ادب فارسي و عربي دارند. در شش داستان نيز با وجود دخل و تصرّف مولانا در تغيير شخصيّت ­هاي داستان، نتايج به گونه­ اي است كه احتمال اقتباس را نمي ­توان ناديده گرفت. در شش مورد آخر هم نتايج افسانه­ هاي ازوپ در ابيات حكيمانه مولانا به­ گونه ­اي آمده كه اگر نشان از اقتباس نداشته باشد نشان­ دهنده تجربه­ هاي مشترك بشري، احساسات همسان و معرفت مشترك انساني است.

From the mythological era on, the myth emergence and impact has been an undeniable fact from many different viewpoints in human being living experience. Further to making myth and mythological rituals known, in this paper, attemps have been made to trace the visible and non-visible footsteps and impressions of one of the mythological rituals chase and ascendence phases as well as canonization in Persian chosen mystic prose up to the seventh lunar century. Moreover, among so many ritual manifestations, chase and ascendence phases as well as canonization, as a common category between two other onse: myth and mythics, has been put under the scrutiny in the light of human beings collective unconscious, which knowingly or unknowingly has obtained a relatively common output in myth and mystic texts.