تعارض جزئي ميان خبر واحد عام و قياس خاص در اصول فقه مذاهب اربعه

به دليل اختلاف نظرهاي زيادي كه در مورد افاده علم توسط خبر واحد و عمل به آن، و نيز اختلاف نظرهايي كه در مورد حجيّت قياس وجود دارد، تعارض ميان خبر واحد و قياس يكي از مباحث بحث برانگيز در علم اصول فقه به شمار مي‌­آيد. تعارض ميان اين دو، از نوع تعارض كلي يا از نوع تعارض جزئي است. تعارض جزئي ميان خبر واحد و قياس هنگامي ايجاد مي­‌شود كه يكي از اين دو دليل خاص و ديگري عام باشد. بنابراين دو حالت براي تعارض جزئي ميان خبر واحد و قياس متصوّر است: خبر واحد خاص و قياس عام است، يا قياس خاص و خبر واحد عام است. حالت اول اختلاف نظرهاي خاص خود را دارد كه به بحث اين مقاله مربوط نمي‌­شود. اما در مورد تعارض خبر واحد عام و قياس خاص، علما براي رفع تعارض در اين حالت، بر آراء متفاوتي هستند. گروهي قائل به تقديم خبر واحدند، گروهي قياس را مقدم مي­­‌كنند، عده‌­اي قائل به نظريه تفصيلي هستند و گروهي در اين رابطه توقف كرده‌­اند. با بررسي ادله ارائه شده توسط صاحبان اين آراء، رأي راجح جواز مطلق تخصيص خبر واحد به وسيله قياس ظني است.