تحليل و ارزيابي گونه هاي روايات تفسيري سوره حمد بر محور نورالثقلين

بدون عنوان

ديدگاه هاي مختلف مطرح شده در باب رابطه قرآن و حديث و ميزان نقش روايات تفسيري در تفسير قرآن، تاكنون بر پايه هاي فرضي و نظري پيشرفته است. بر اين اساس، تلاشهاي انجام شده، در خلأ يك جامعه آماري عيني از انواع روايات تفسيري صورتگرفته و مشخص نيست سهم هر يك از گونه ها و مهمتر ازآن سهم گونه هاي تأثيرگذار در تفسير قرآن به چه مقدار است؟ اين مقاله بر اساس تفسير جامع و شيعي نورالثقلين، فراواني گونه هاي كلِّ روايات تفسيري سوره حمد را بر اساس دو مقوله كمّي و كاركردي مورد بررسي قرار داده و مراحل اعتبارسنجي مبتني بر كنترل جزء و كل پايايي انجام شده است. روش اين مقاله كيفي و تكنيكِ تحليل اسنادي آن، تفسير متن بر اساس داده هاي كمّي است. نتيجه اين بررسي در سوره حمد، حاكي از آن است كه گونه تفسيري «روايات مفهومي» پردامنهترين، موثرترين و نزديكترين نوع گونه به مقصد تفسير است. اين نكته دلالت بر دغدغه مندي اهل بيت : در توضيح محتوا و مفاهيم آيات بر اساس مدل مفهومي در اقسام مختلف دارد كه در نهايت منجر به شناخت فضاي صدور روايت، سطح مخاطبان و اقتضائات فرهنگي، علمي و اجتماعي آن دوره خواهد شد؛ ضمن آنكه نسبت فراواني اين گونه روايت با جامعه آماري كل روايات تفسيري، و تعداد روايات بيارتباط تفسيري و رواياتي كه تاثير مستقيم در تفسير قرآن ندارند، نشانگر آن است كه رويكرد ائمه در ذكر روايات، تعليمي بوده و تفسير قرآن داراي وابستگي تام به اين نوع روايات نخواهد بود

not abstract