تحليل نقش كلان شهرها در ساختار اقتصادي روستاهاي پيراشهري مورد: روستاي گلحصار در شهرستان ري

در اين مقاله عوامل مؤثر بر ساختار فضايي-كالبدي روستاي گلحصار شهرستان ري در استان تهران در ارتباط با كلانشهر تهران مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است. روش تحقيق توصيفي – تحليلي بوده و از داده­ هاي اسنادي و نيز اطلاعات حاصل از پيمايش استفاده شده است. در تحقيق علاوه بر شيوه ­هاي توصيفي، تكنيك تحليل ساختاري متقاطع در نرم­افزار ميك­مك نيز به­كار گرفته شده است. يافته­ ها نشان داد كه اين روستا طي شش دهه اخير، رشد سرسام­آور جمعيتي و فيزيكي را پشت سرگذاشته و تحولات عميقي در ابعاد اقتصادي و اجتماعي پذيرفته است. مهاجرت به روستا تحت تأثير عملكردهاي كلانشهر تهران و تحولات اقتصادي متأثر از آن در روستا محقق گرديده است. فاصله نزديك 4 كيلومتري روستا با تهران موجبات تغيير كشت از گندم و جو به سبزيجات را در بيش از 90 درصد از زمين­هاي كشاورزي فراهم آورده و نياز به كارگر را 12 برابر افزايش داده است. استقرار صنايع و فعاليت­هاي عظيم پالايش نفت، كارگاه­هاي آلاينده و غيرمجاز و فعاليت­هايي كه به لحاظ مواد اوليه و يا بازار به تهران وابسته­اند و نيز وجود و رونق بازار شغل­هاي ساده و به­خصوص فعاليت­هاي ساختماني در تهران از عوامل ديگر تأثيرگذار بر ساختار فضايي كالبدي روستا بوده­اند. نتايج تحليل ساختاري متقاطع نيز نشان داد كه از ميان 28 متغير شناسايي شده تأثيرگذار، «ضعف مقررات محيط زيستي و اجراي آنها»، «موقعيت روستا در نزديكي تهران»، « سهولت تغيير كاربري» و «امكان تفكيك خودخواسته زمين»، «بازار كار در تهران» و«امكان گريز از مقررات»، كليدي­ترين عوامل محسوب مي­گردند.