بررسي و تحليل كاربرد حروف اضافه در شعر شاعران برجستۀ دورۀ ساماني

عنصر زبان يكي از پديده‌هاي اجتماعي است كه همواره در حال تغيير و دگرگوني است. زبان فارسي نيز به دور از اين تغيير و تحولات نبوده است. يكي از اين دگرگوني‌ها، تغيير حروف اضافه است. در اين پژوهش به بررسي حروف اضافه، انواع و چگونگي آن در زبان شعري شاعران برجسته‌ي دوره‌ي ساماني و مقايسه‌ي آن با زبان معيار امروز پرداخته شده است. بررسي شواهد بيانگر اين است كه در دوره‌ي يادشده، حروف اضافه‌ي ساده و مركّب گوناگوني كاربرد دارند. اين حروف از لحاظ شكل و ساختار و هم‌چنين بار معنايي داراي گستردگي و تنوع فراواني هستند. علاوه بر اين حروف اضافه‌اي در اين دوره كاربرد دارند كه در دور‌هاي بعد كاهش يافته‌ يا به طور كامل متروك شده‌اند. همچنين تعدادي از عبارات (حرف اضافه و متمم) در اين دوره وجود دارند كه برخي از دستورنويسان، آن‌ها را حرف اضافۀ مركب دانسته‌اند؛ درحالي كه به نظر مي‌رسد اين عبارات، تركيبي از «حرف اضافه-ي ساده» و «متمم» مي‌باشند.