واكاوي گنبد و سير تحول آن در معماري اشكاني

فاقد عنوان لاتين

با آغاز حكومت پارتيان، به‌تدريج سبكي در معماري ايراني پديد آمد كه با وجود تأثيرپذيري از سنت‌هاي يوناني، آسياي ميانه و سنن محلي ايران، داراي هويت مستقل و بي‌همتايي است. يكي از ويژگي‌هاي اين سبك، استفاده از پوشش‌هاي گنبدي بر زمينه چهارضلعي، با استفاده از فن چپيره‌سازي است كه بعدها به عنصري بنيادين در معماري ساساني و سپس اسلامي بدل مي‌شود. با آن كه اين شيوه را ابداع معماران دوران اشكاني مي‌دانند، اما تاكنون به گنبد و بناهاي گنبددار در معماري اين دوران كمتر پرداخته شده‌است و نيز شواهد اندكي از آن به دست آمده است؛ بنابراين ضرورت بررسي شواهد معماري موجود از دوره اشكاني و منابع ديگر، براي درك بهتر چيستي عنصر گنبد و سير شكل‌گيري و تحول آن در معماري ايراني غير قابل انكار است. اين مقاله كه به روش توصيفي و تحليلي و بر مبناي مطالعات كتابخانهاي و ميداني صورت پذيرفته‌است، با واكاوي بناهاي شناخته شده از دوران اشكاني و آثار ادبي و هنري مرتبط با آن، به شواهد موجود از گنبد و بناهاي گنبددار در دوره اشكاني و سير تحول و تغييرات اين عنصر در معماري آن دوران مي‌پردازد. با وجود همه ابهامات موجود، به نظر مي‌رسد شواهد موجود تا اندازه‌اي روشن باشد كه بتواند ما را در پي‌گيري اين عنصر و دلايل به كارگيري آن در معماري اشكاني رهنمون سازد و نقش نسبتاً پررنگ گنبدسازي در دوران اشكاني و تأثير آن در شكل‌دادن به معماري دوره‌هاي بعدي را به اثبات برساند.

فاقد چكيده لاتين