گذار سوژه از چهارچوب‌هاي ايدئولوژيك در رمان آتش بدون دود

نادر ابراهيمي در رمان «آتش بدون دود» كه يكي از بلندترين رمان‌هاي معاصر است، به معرفي بسياري از مؤلفه‌هاي فرهنگي مردم تركمن صحرا از قبيل آداب و رسوم، باورها و اعتقادات و.. پرداخته است. در اين پژوهش تلاش شد، تا حد ممكن به روش تحليلي توصيفي، ويژگي‌هاي فرهنگي «آتش بدون دود» استخراج شود و مورد بررسي قرار گيرد. پس از انجام اين پژوهش، چرايي بسياري از رفتارها و سخنان شخصيت‌هاي رمان با توجه به اثرپذيري از ايدئولوژي و هژموني حاكم، مشخص شد. در اين رمان افكار و ايدئولوژي‌هاي مذهبي يا داراي رنگ و بوي مذهب، به شدت بر فرهنگ و انديشه و اعمال جامعۀ تركمن اين رمان اثرگذار است و نحوۀ تصميم‌گيري و عمل افراد را مديريت مي‌نمايد. بخش «ناهمسويي با ايدئولوژي حاكم» خود به دوقسمت: گذارسوژه از ايدئولوژي قومي و گذارسوژه از ايدئولوژي حكومتي تقسيم شده است. نتيجه‌اي كه با بررسي اين موارد حاصل شد اين است كه؛ عامل آموزش و ترويج علم و آگاهي و ايجاد ارتباط با ساير اقوام و انديشه‌هاي نو، مي‌تواند موجبات برهم خوردن ويا حتي محو شدن ايدئولوژي‌ها و هنجارهاي حاكم و تثبيت‌شدۀ اجتماعي را فراهم آورد.