تعيين روش بهره‌برداري بهينه از مخزن با مدل غير خطي براي كاهش تلفات آب مخزن

هدف از پژوهش حاضر، ارزيابي تلفات تبخير و تراوش در روش‏هاي مختلف بهره‏برداري از مخازن سدهاست. در تحقيق حاضر براي ارزيابي شاخص‏هاي تلفات آب و كمبود و شاخص‏هاي كارايي مخزن طي سال‌هاي 1390-1397، ابتدا روش بهره‏برداري گراديان كاهشي تعميم‏يافته تدوين شد. سپس، اين شاخص‏ها به ازاي روش‏هاي گراديان كاهشي تعميم‏يافته، بهره‏برداري فعلي و منحني فرمان پيشنهادي برآورد شده و با هم مقايسه ‌شدند. براي برآورد دقيق تراوش، از واسنجي مدل‌سازي عددي Seep/w با استفاده از پيزومترهاي موجود استفاده شد. نتايج به‌دست‌آمده نشان داد روش بهره‏برداري گراديان كاهشي تعميم‏يافته (GRG) نسبت به روش بهره‏برداري استاندارد از نظر شاخص‏هاي تراوش، تبخير و كمبود سالانه به‌ترتيب به ميزان 67.86، 54.24 و 67.68 درصد بهبود يافته است. از نظر شاخص‏هاي اعتمادپذيري، برگشت‏پذيري، آسيب‏پذيري و انعطاف‏پذيري به‌ترتيب به ميزان 368.95، 110.26، 67.68 و 4750.40 درصد بهبود يافته است. همچنين، اين روش نسبت به روش بهره‏برداري فعلي از نظر شاخص‏هاي تبخير و كمبود سالانه به‌ترتيب به ميزان 15.88 و 41.86 درصد بهبود يافت. از نظر شاخص‏هاي اعتمادپذيري، برگشت‏پذيري، آسيب‏پذيري و انعطاف‏پذيري به‌ترتيب به ميزان 25.54، 30.34، 41.86 و 125.15 درصد بهبود يافته و شاخص تراوش اين روش نسبت به روش بهره‏برداري فعلي 18.65 درصد افزايش داشته است. بنابراين، روش بهره‏برداري بهينۀ گراديان كاهشي تعميم‏يافته نسبت به دو روش‏ بهره‏برداري منحني فرمان و فعلي به صورت مطلوبي در بهبود شاخص‏هاي كمبود، تلفات تبخير و انعطاف‏پذيري مخزن سد مؤثر بوده و پيشنهاد مي‏شود براي كاهش تلفات تبخير و كمبود تأمين و بهبود كارايي مخزن، از اين روش در ساير مخازن استفاده شود.