كاربست دوگانه نظريه انسجام و تحليل محتواي كيفي در تحليل متن‏محور خطبه‏هاي جهادي امام علي (ع)

متن خطبه‏هاي امام علي (ع)  در مواجهه با مخالفين، افزون بر بعد زيباشناختي ساختار زبان، مشتمل برابعاد معرفتي و پيرامتني مهمي ‏در لايه زيرساخت آن است. در اين پژوهش تلفيقي از دو روش تحليل محتواي كيفي و نظريه انسجام هاليدي به كار گرفته شده است تا متن و محتواي خطبه‏هاي جهادي امام علي (ع) به صورت همزمان مورد مداقه قرار گرفته و لايه‏هاي پنهان جنبه‏هاي رفتاري و ماهيتي سپاه حق و باطل مشخص گردد. بر همين اساس كاركرد عناصر انسجام واژگاني در بيان كنش اصحاب جمل بيشتر معطوف به مضاميني مانند شك، بيعت شكني، حرص و طمع بوده و واكنش علي (ع) در برابر آنها در يقين، صبر، خونسردي و توكل به خداوند خلاصه مي‏شود. در جريان جنگ صفين نيز عناصر انسجام‏بخش واژگان، ناظر بر بُعد ماهيتي دشمن يعني كفر باطني، اغواگري و ستيزه‏جويي آنهاست و در تقابل با جنبه‏هاي شخصيتي خداگرايانه، هدايتگرانه و صلح طلبانه امام علي (ع) برجسته مي‏گردد.  هركدام از مضامين مذكور در قالب كلمات و تعابير مختلف به واسطه عناصر واژگاني هم‏آيي يا بازآيي، به ويژه از طريق ترادف و تكرار مورد تأكيد قرار گرفته‏اند.