جهاني از هيچ بر اساس افت‌وخيز خلأ كوانتمي؛ نقدي بر پيشنهاد پيدايش بي‌نياز از خدا

يكي از موضوعات داغ كيهان‌شناسي مدرن كه توجه اديان و فيلسوفان را به خود جلب كرده، آغازمندي و ازلي نبودن جهان است و در مدل استاندارد كيهان‌شناسي اين ايده نسبت به گذشته برجسته‌تر شده است. برخي كوشيده‌اند آغاز جهان از صفر يا عدم را با افت‌وخيز خلأ كوانتومي در شرايط انحناي بي‌نهايت توضيح دهند تا مسئله به بحراني فلسفي تبديل نشود. در اين نوشته ابتدا مقدمات كوانتومي لازم براي فهم اين سناريوي پيدايش خودبه‌خودي جهان و سپس شرح آن ارائه شده و در ادامه با توجه به اين تبيين تفصيلي، در دو قسمت نشان داده‌ شده است اولاً به‌علت فيزيكي اين تبيين مشكل اساسي اشتراك لفظ دارد و ثانياً معضل فلسفي اصلي را حل نمي‌كند و همچنان نياز به عاملي فراطبيعي براي تبيين چگونگي آغاز جهان از هيچ را برطرف نمي‌كند.