مواجهه خودي و ديگري در رمان‌هاي مهاجرت رضا قاسمي بر پايه الگوي لوتمان ( چاه بابل، وردي كه بره‌ها مي‌خوانند)

فرهنگ‌ها در الگوي خودي و ديگري لوتمان، خواسته‌هايي ناهمگن و متناقض نسبت به هم دارند. مهاجران در برابر اين رويكردها، عملكردي تقابلي، تعاملي و پذيرشي نسبت به فرهنگ «نه‌آشنا» دارند. لوتمان درونيات فرهنگي و هويّت فرد يا نويسندة مهاجر را تبيين و رمزگان آن را دسته‌بندي كرده‌است كه امروزه آن را الگوي متداول لوتمان مي‌نامند. جستار پيش روي، رمان‌هاي مهاجرت رضا قاسمي (چاه بابل و وردي كه بره‌ها مي‌خوانند) را بر پاية ديدگاه نشانهشناسي فرهنگي لوتمان با كاربست مفاهيمي همانند سپهر نشانه‌اي (نابرابري ساختاري، مرز، مركز و پيرامون)، دوگانگي فرهنگي (حاشيه‌نشيني) و ضربه‌هاي فرهنگي با رويكردي توصيفي-  تحليلي بررسي كرده‌است. دستاورد پژوهش نشان مي‌دهد رمزگان و نشانه‌هاي فرهنگي در مرز، نابرابري ساختاري و مركز، نشان‌دهندۀ مناسبات ميان متن‌ها و فضاهاي متفاوت است كه باعث شده مرزي تعيين‌شده مانع التقاط فرهنگ خودي با ديگري شود. در واقع قاسمي توانسته فيلترينگ لازم را به‌كار ببرد و فرهنگ خودي را در داخل مرز از تداخل «بيگانه/ ديگري» در امان نگاه دارد. به باور كلي‌تر رضا قاسمي فرهنگ خودي را در برخورد با فرهنگ ديگري با وجود تناقض و تقابل فرهنگ خودي و ديگري حفظ كرده، ديگري را در خارج مرز مؤلفه‌هاي فرهنگ خودي نگه داشته‌است، اگرچه بايد باور داشت كه اين امري مطلق نيست.