بازشناسايي ابعاد به كارگيري آب در معماري سنتي ايران با تاكيد بر اقليم خشك و نيمه‌خشك(مطالعه موردي: معماري مسكوني شهر يزد)

مقدمه و هدف پژوهش: نظر به اهميت مقوله آب و مديريت مصرف آن در كشور، هدف از تحقيق حاضر، بازشناسي ابعاد و انگيزه‌هاي بكارگيري آب در اقليم خشك و نيمه‌خشك و معماري سنتي خانه‌هاي ايراني است. روش پژوهش: روش تحقيق از نوع تركيبي است. در بخش اول، براي بازشناسي ابعاد و انگيزه‌هاي استفاده از آب در معماري سنتي ايران، از روش تفسيري تاريخي استفاده شد. شهر يزد به عنوان پايلوت تحقيق در نظر گرفته شد و بناهاي خاصي كه واجد ويژگي‌هاي معماري سنتي بودند، انتخاب شدند و با استفاده از تكنيك دلفي (پنل خبرگان) اقدام به تعيين كاركرد آب گرديد. در بخش دوم، از طريق پرسشنامه (چك‌ليست طيفي) نسبت به دسته‌بندي و اولويت‌بندي ابعاد اقدام شد. جهت تعيين روايي سازه پرسش‌نامه، تحليل عاملي تاييدي با استفاده از نرم‌افزار ليزرل مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌ها: نتايج نشان داد در مجموع 17 مولفه در قالب دو بعد اصلي (مفهومي و كالبدي) به عنوان اجزاي اصلي به‌كارگيري آب در معماري سنتي ايران مي‌توان متصور شد. مهمترين مولفه‌هاي بعد مفهومي عبارت بودند از: رنگ، طبيعت، تقدس و شفافيت همچنين، در ميان مولفه‌هاي اثرگذار در بعد كالبدي نيز سلسله مراتب، بهداشت محيط و هندسه و تناسبات داراي اهميتي بيش از ساير مولفه‌ها بودند. بناي "عرب كرماني" بيشترين امتياز را كسب كرده است (61/161) كه نشان مي‌دهد نقش آب در اين بنا از ساير سايت‌هاي مطالعاتي بيشتر و پراهميت‌تر بوده است. نتيجه گيري: امروزه بازنگري در طراحي‌ها و اقتباس از الگوهاي معماري سنتي به ويژه در بخش كاربرد آب، ضروري به نظر مي‌رسد. بدين منظور مي‌توان از الگوهاي معماري سنتي براي اقليم خشك و نيمه‌خشك بهره جست