بررسي افت منابع آب زيرزميني در حوزه تالاب ميقان اراك

در چند دهه اخير در پي بهره‌برداري از آب‌هاي زيرزميني به‌ويژه در مناطقي كه منابع آب سطحي محدود بوده و سهم منابع آب زيرزميني در تأمين نيازها بسيار بالا است، روند كاهش حجم مخزن آبخوان‌ها فزوني يافته است. افزايش مصرف آب كه با تغيير اقليم، گرمايش جهاني و خشك‌سالي‌هاي پي‌درپي همراه شده، مسئله تأمين آب را بسيار پيچيده‌تر نموده است. حوزه آبخيز ميقان (دشت اراك)، در برگيرنده تالاب ميقان، يكي از مهم‌ترين دشت‌هايي است كه بخش قابل‌توجهي از آب شرب شهر اراك و بسياري از چاه‌هاي كشاورزي از آن تأمين مي‌شود. براي بررسي بحران احتمالي آب شرب منطقه، افت سطح آب چاه‌هاي كشاورزي، خطر فرونشست زمين در سطح سفره بر اثر افت سطح ايستابي و پيشروي آب شور به سفره‌هاي آب شيرين در حوضه موردمطالعه، در شبكه سنجش آب‌هاي زيرزميني، ارقام قرائت‌شده عمق سطح آب و ارتفاع مطلق سطح آب در ۴۶ حلقه چاه مشاهده‌اي در دوره آماري ۱۳۶۴-۱۳۸۴ و ۱۳۸۴-۱۳۹۸ جمع‌آوري شد. براي هر سال يك نقشه‌ هم‌پتانسيل (ايزوپيز) متوسط ترسيم و سپس با كسر مقادير حداكثر و حداقل در هر چاه، مقدار افت در هر سال مشخص شد كه از اين داده‌ها براي ترسيم نقشه‌هاي هم‌افت ساليانه استفاده شد. با توجه به تجزيه‌وتحليل داده‌هاي بارندگي و ارتفاع مطلق سطح آب زيرزميني دشت اراك، نتايج نشان مي‌دهد كه عواملي مانند كاهش منابع آب سطحي (خشك‌سالي) و بهره‌برداري شديد و غيراصولي از منابع آب زيرزميني تأثير بيشتري نسبت به تغييرات ميزان بارندگي بر نوسانات سطح ايستابي داشته است. همچنين مقايسه دو دوره آماري نشان مي‌دهد كه در دوره دوم، طبقاتافت به‌طور چشمگيري افزايش يافته، به‌نحوي‌كه در غرب، جنوب غرب، شمال و شمال شرق حوضه شاهد افزايش افت سطح ايستابي آب زيرزميني تا ۷۰ متر هستيم.