ارائه مدل مفهومي «مرجعيت علمي» براساس انديشه و گفتار مقام معظم رهبري

اصطلاح «مرجعيت علمي» اولين‌بار توسط مقام معظم رهبري در ديدار با دانشجويان امام صادق(ع) در عيد غدير سال 1384 عنوان گرديد. هدف اين پژوهش، ارائه مدل نظام‌مند «مرجعيت علمي» مبتني بر انديشه و گفتار مقام معظم رهبري، براساس رويكرد كيفي و استفاده از روش تحليل مضمون است. يكي از فنون تحليل مناسب در تحقيقات كيفي، تحليل مضمون است كه مي‌توان به خوبي براي شناخت الگوهاي موجود در داده‌هاي كيفي استفاده نمود. بدين‌منظور محتواي مرتبط با مضامين مرجعيت علمي از هر يك از بيانات مقام معظم رهبري با برچسب مرجعيت علمي استخراج شد و با طي مراحل روش پژوهش، 38 مضمون اصلي در چهار بُعد علمي، مديريتي، فرهنگي و سياسي و شش كاركرد اصلي مداقّه، مراقبه، مداخله، راهبري، زيرساخت و نهادسازي طبقه‌بندي شد. پس از شناسايي سه گونه مؤلفه‌ مشتمل بر مفاهيم (مضامين و كليدواژه‌هاي اصلي)، ابعاد و كاركردهاي مرتبط با مرجعيت علمي، مدل سه‌سطحي مرجعيت علمي استخراج شد. نتايج نشانگر آن است كه مؤلفه‌هاي علمي، فرهنگي و مديريتي به ترتيب بيشترين تأكيد رهبري بر مرجعيت علمي بر اساس رويكرد ابعادي است و همچنين مؤلفه «راهبري» در صدر اولويت رويكرد كاركردي مقام معظم رهبري قرار دارد و مؤلفه «نهادسازي» كمترين ميزان اهميت در بين ساير مؤلفه‌ها را به خود اختصاص داده است كه مي‌توان دليل برتري راهبري در اين مقوله را توجه به تدابير زيرساخت‌هاي نهادي و فرهنگي را پس از تحقق جهت‌گيري‌هاي كلان و الزامات سطح سياست‌گذاري دانست.