امكان‌سنجي ورود گياهان دارويي به الگوي كشت و قابليت سنجي بر اساس منطق بولين (شهرستان چناران، استان خراسان رضوي)

هدف: تغيير الگوي كشت محصولات زراعي آب‌بر به گياهان دارويي، به دليل حفظ منابع پايه محيطي و ارزش‌افزوده بالا مورد تأكيد صاحب‌نظران حوزه كشاورزي و روستايي است. مطالعه حاضر به امكان‌سنجي ورود 4 گياه دارويي كدوي پوست‌كاغذي، سياه‌دانه، اسفرزه، زيره سبز به الگوي كشت كشاورزان شهرستان چناران مي‌پردازد.روش و داده: روش تحقيق توصيفي تحليلي و نوع تحقيق كاربردي است. گياهان دارويي پيشنهادي با هم‌فكري گروه زراعت دانشگاه فردوسي مشهد و كارشناسان جهاد كشاورزي شهرستان چناران انتخاب شد. در اين مطالعه 245 كشاورز روستايي در 16 روستاي نمونه به صورت تصادفي انتخاب و در تكميل ابزار پژوهش مشاركت نمودند.يافته‌ها: نتايج آزمون نسبت نشان داد ميزان استقبال كشاورزان از ورود گياهان دارويي به الگوي كشت پايين است، به طوري كه تنها 11 درصد كشاورزان، تمايل زياد و بسيار زياد به كشت چهار گياه پيشنهادي داشته‌ اند. همچنين 98 درصد كشاورزان از دانش فني بسيار پاييني در زمينه كاشت، داشت، برداشت، فرآوري، نگهداري و فروش گياهان دارويي پيشنهادي برخوردار بودند. مهم‌ترين دليل عدم موفقيت كشاورزان در زمينه ورود گياهان دارويي به الگوي كشت: عدم حمايت دولت از توليد گياهان دارويي، خشكسالي و  مشكلات مربوط به نيروي كار بوده است. استعدادسنجي اراضي كشاورزي به روش بولين نشان داد از مجموع 327000 هكتار مساحت شهرستان چناران، 32 درصد براي كشت اسفرزه، 11 درصد براي كشت كدوي پوست‌كاغذي و 32 درصد براي كشت زيره سبز و سياه‌دانه مساعد است.نتيجه‌گيري: از آنجا كه توليدكنندگان گياهان دارويي بايد از بازارهاي تضمين شده مطمئن باشند، لازم است با اتخاذ راهكارهاي مناسب، سهم كشاورز در زنجيره ارزش بالقوه سودآور بازار افزايش يابد.نوآوري، كاربرد نتايج: از مهم‌ترين جنبه‌‌هاي نوآورانه و كاربردي تحقيق مي‌توان به شناسايي ميزان استقبال كشاورزان نسبت به كشت گياهان دارويي پيشنهادي و سطح دانش فني آن‌ها در اين زمينه و همچنين قابليت‌ سنجي شهرستان چناران در زمينه كشت گياهان دارويي پيشنهادي اشاره كرد. نتايج مطالعه مي‌تواند قابل تعميم به سطح وسيع‌تري باشد.