رابطه نيازهاي بنيادين روان‌شناختي و رفتارهاي ارتقادهنده سلامت با اضطراب سلامت در زنان سالمند: نقش ميانجي تاب‌آوري

سالمندي يكي از مهمترين مراحل زندگي انسان است كه در آن، سالمند با طيف وسيعي از تغييرات بخصوص در حيطه سلامتي جسماني و روان‌شناختي مواجه مي‌شود. اضطراب سلامت در افراد به خصوص در سالمندان مي‌تواند تأثيرات نامطلوبي داشته باشد كه بررسي عوامل تأثيرگذار بر آن اهميت پيدا مي‌كند. بنابراين اين پژوهش با هدف بررسي رابطه نيازهاي بنيادين روان‌شناختي و رفتارهاي ارتقادهنده سلامت با اضطراب سلامت در سالمندان با ميانجي‌گري تاب‌آوري انجام شد. روش مطالعه حاضر توصيفي از نوع همبستگي از نوع تحليل مسير بود. جامعه آماري پژوهش حاضر شامل كليه زنان سالمند ساكن در شهر تبريز در بهار 1402 بود كه از ميان آنها تعداد 220 سالمند به روش نمونه‌گيري دردسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهاي اندازه‌گيري شامل مقيـاس تاب‌آوري كونـور و ديويدسـون، پرسش‌نامه نيازهاي بنيادين روان‌شناختي، پرسش‌نامه رفتارهاي ارتقادهنده سلامت و پرسش‌نامه اضطراب سلامت بود. داده‏هاي جمع‌آوري شده با استفاده از ضريب همبستگي پيرسون با كمك نرم‌افزار SPSS نسخه 23 و با استفاده از تحليل مسير به وسيله نرم‌افزار Lisrel نسخه 8.8 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج پژوهش نشان داد كه نيازهاي بنيادين روان‌شناختي (خودمختاري، شايستگي و ارتباط) با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه منفي دارد، رفتارهاي ارتقادهنده سلامت (تغذيه، فعاليت بدني، مسئوليت‌پذيري در مورد سلامت، مديريت استرس، روابط بين‌فردي و رشد معنوي) با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه منفي دارد. تاب‌آوري با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه منفي دارد. همچنين نيازهاي بنيادين روان‌شناختي از طريق تاب‌آوري با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه دارد و رفتارهاي ارتقادهنده سلامت از طريق تاب‌آوري با اضطراب سلامت زنان سالمند رابطه دارد. بنابراين نتيجه‌گيري مي‌شود كه با افزايش تاب‌آوري در سالمندان و برآورده كردن نيازهاي روان‌شناختي و آموزش رفتارهاي ارتقادهنده سلامت مي‌توان از افزايش اضطراب سلامت پيش‌گيري كرد.