كاربست انگارۀ جهان هاي متن در اشعار شيركو بيكس: رويكرد شعرشناسي شناختي

شعرشناسي شناختي به‌عنوان يكي از شاخه‌هاي مطرح‌شده در علوم شناختي، به خواننده امكان‌مي‌دهد تا با كمك ابزارها و عناصر سازندۀ متن به تحليل آن‌ بپردازد. از اين‌رو، هدف از انجام پژوهش حاضر شناسايي عناصر سازندۀ شعر، گزيده‌اي از اشعار شيركو بيكس با عنوان «معروف آقايي شعري موزون و باراني جوان‌مرگ‌شده» از مجموعۀ «چراكاني سه‌ر هه‌له‌مووت»(چراغ‌هايي بر فراز قله) مي‌باشد كه با روش توصيفي-تحليلي و بر اساس انگارۀ جهان‌هاي متن ورث (1999) انجام گرفته است. لايه‌هاي مختلف شعر شيركو بيكس كه با عزيمت از جهان متن اصلي به جهان‌هاي زيرشمول و سپس بازگشت به جهان متن اصلي همراه بود، مورد تحليل قرار گرفت. يافته‌ها نشان داد كه مهم‌ترين ويژگي اشعار وي، استفاده از اسامي خاص، استعاره‌هاي مفهومي و نيز كاربرد قيد به‌عنوان مهم‌ترين عناصر جهان‌ساز در ساخت جهان‌هاي زيرشمول و جهان متن مي‌باشد. همچنين، استفاده از فرايندهاي ذهني در ساخت جهان‌هاي زيرشمول و استفاده از فرايندهاي رابطه‌اي و مادي در ساخت جهان متن از مهم‌ترين گزاره‌هاي نقش‌گستر به‌شمار مي‌روند. يافته‌ها حاكي از آن است كه در گزيدۀ بررسي‌شده، علت گرايش به خواندن اين اشعار در بسامد بالاي جهان‌هاي زيرشمول آرزو و يكي‌شدن جهان گفتمان و جهان متن در يكديگر و از ميان‌برداشته‌شدن لايۀ ميان آن دو است.