كاربرد يك مدل غيرخطي مكانيستيك پنج فراسنجه اي در توصيف رياضي شكل منحني شيردهي گاوهاي زايش اول زينه و اصيل هلشتاين ايران

هدف از اين پژوهش، كاربرد يك مدل غيرخطي مكانيستيك براي توصيف رياضي منحني شيردهي گاوهاي شيري زينه و اصيل هلشتاين ايران بود كه براي اولين بار، زايش داشتند. تعداد كل 5596039 ركورد روز آزمون شير متعلق به 821153 رأس گاو در 579 گله در 26 استان كشور مورد استفاده قرار گرفتند. گاوهاي مزبور، فرزندان 7957 رأس گاو نر و 530394 رأس گاو ماده بودند كه طي سال هاي 1375 تا 1399 زايش داشتند. مدل مكانيستيك برازش داده شده بر داده ها داراي پنج فراسنجه MSmax (مرتبط با بيشترين پتانسيل ترشح شير در دوران شيردهي)، GR (مرتبط با نرخ نسبي تكثير سلول هاي ترشحي در اوايل دوره شيردهي)، MSLmax (مرتبط با بيشترين اُفت ترشح شير)، NOD  (مرتبط با نسبتي از سلول هاي پارانشيم كه در زمان زايمان مرده اند)، و DR (مرتبط با نرخ نسبي كاهش در تعداد سلول هاي ترشحي) بود كه برآورد آن ها براي فصول و سنين مختلف زايش گاوهاي داراي ركورد، و همچنين بر اساس نوع ژنوتيپ گاو (در دو نوع زينه و اصيل هلشتاين) با نرم افزار  SAS انجام شد. گاوهايي كه در پاييز زايش داشتند، بيشترين MSmax و GR را نشان دادند و كمترين مقادير فراسنجه هاي مذكور به ترتيب براي گاوهايي بود كه در تابستان و بهار زايمان نموده بودند (0.05P ). گاوهايي كه اولين زايش آن ها تا 25 ماهگي بود، بيشترين مقدار فراسنجه هاي MSmax ، GR و DR را داشتند، در حالي كه بيشترين مقدار فراسنجه هاي MSLmax و NOD براي گاوهايي بود كه ديرتر از سن مذكور زايش داشتند (0.05P ). گاوهاي زينه در مقايسه با گاوهاي اصيل هلشتاين، مقدار بالاتري از فراسنجه هاي MSLmax و NOD را نشان دادند ولي براي ساير فراسنجه هاي مدل، گاوهاي اصيل هلشتاين مقدار بالاتري را دارا بودند (0.05P ). بر اساس يافته هاي اين پژوهش، نتيجه گيري مي شود كه در بين گاوهاي زايش اول، گاوهاي كه در سنين پايين تري زايمان مي نمايند، نسبت به سنين بالاتر در زايش، تداوم شيردهي بهتري را دارند، ضمن آن كه گاوهاي اصيل هلشتاين در مقايسه با گاوهاي زينه، عملكرد بهتري را در رابطه با تداوم شيردهي از خود نشان دادند.