ارائه مدل مفهومي اهداف برنامه درسي از منظر آموزش عملگرا در دوره كارشناسي معماري بر مبناي الگوي كلايِن و آكِر

برنامه‎هاي درسي در دوره كارشناسي معماري در كشور ما به دليل عدم توجه كافي به حوزه فعاليت‌هاي عملي و مغفول ماندن تربيت حرفه‌اي، مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. برنامه درسي را ستون مركزي فرآيند آموزش و وسيله‌اي براي تحقق اهداف آموزش عالي دانسته‌اند. لذا هدف از انجام پژوهش حاضر، ارتقاي برنامه درسي بر مبناي آموزش مبتني بر عمل به‌عنوان رويكردي نوين و پيوند ميان آموزش معماري با مقتضيات جامعه و دنياي كار است. اين تحقيق در پي پاسخ‌گويي به دو پرسش‌ است؛ 1. الگوي برنامه درسي در دوره كارشناسي معماري بر مبناي الگوي كلايِن و آكِر چگونه است؟ 2. مدل مفهومي اهداف برنامه درسي از منظر آموزش عملگرا منطبق بر الگوي پيشنهادي چگونه است؟ پژوهش حاضر از نوع كيفي بوده و از روش‌هاي فراتركيب و تحليل محتوا به صورت متوالي استفاده شده است. تحليل و كدگذاري‌ داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Nvivo انجام شد. جهت جمع‌آوري اطلاعات از روش اسنادي و مصاحبه نيمه‌ساختارمند استفاده شده است. ابتدا با روش فراتركيب، 18 الگوي برنامه درسي بررسي و  بر مبناي الگوي كلايِن و آكِر، ويژگي‌هاي الگوي پيشنهادي بيان شدند، اين الگو شامل نه عنصر با مركزيت اهداف برنامه درسي است؛ به‌طوري كه ساير عناصر همانند تار عنكبوت به يكديگر وابسته هستند. سپس با تحليل محتواي اسناد منتخب و فرم‌هاي مصاحبه، كدگذاري داده‌ها انجام شد. پس از تحليل داده‌هاي كيفي، 2437 ارجاع حاصل شد و از تلخيص و طبقه‌بندي داده‌ها در نهايت 83 كد باز، 23 كد محوري (19 مقوله فرعي و 4 مقوله اصلي) و 5 كد گزينشي ارائه شد. پس از كشف روابط علي- معلولي مدل مفهومي اسپيرال مشتمل بر 4 هدف، 5 بُعد و 19 شاخصه آموزش عملگرا ارائه شد كه در اين مدل بُعد مشـاهده به‌عنوان هسته مركزي و به ترتيب 4 بُعدِ تجربــه عيني، آزمايــشگري، كارآموزي و سودمندي در سطوحي بالاتر، ابعاد آموزش عملگرا را تشكيل مي‌دهند؛ به‌طوري كه سودمندي به‌عنوان بُعد همه‌شمول در بالاترين سطحِ ابعاد آموزش عملگرا در بازنگري برنامه درسي و ارتقاي آموزش معماري در راستاي تربيت حرفه‌اي ايفاي نقش مي‌كند.