خوانشي از قصيده منطق‌الطير خاقاني بر پايه نظريه بينامتنيت

قصيده‌ منطق‌الطير خاقاني يكي از نمونه‌هاي درخشان ادب فارسي است. اين قصيده همچنين از نمونه‌هاي قابل توجه زبان و سفر مرغان است. شماري پرنده در فصل بهار گرد هم آمده و هريك ستايش‌گر گلي هستند و درباره‌ برتري گل مورد نظر خود استدلال مي‌كنند. در اين پژوهش كوشيده‌ايم بر پايه‌ نظريه‌ بينامتنيت و با رويكردي توصيفي- تحليلي و با تكيه بر مطالعات اسنادي، از زاويه‌ تازه‌اي به بررسي اين قصيده بپردازيم. نظريه‌ بينامتنيت يكي از شيوه‌هاي بررسي متن است كه توسط ژوليا كريستوا و تحت‌تأثير نظريه‌ منطق مكالمه‌ ميخاييل باختين شكل گرفته است. اساس اين نظريه چنين است كه متن را بر پايه‌ مكالمه و تعامل با ديگر متن‌هاي پيش و پس از خود تبيين معنايي مي‌كند؛ زيرا معنا نتيجه‌ گفت‌وگوست و گفت‌وگو شيوه‌هاي مختلفي دارد. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه اين متن (قصيده) محل تلاقي گفتمان‌هاي گوناگون اعم از گفتمان موسيقي، عرفاني‌‌ـ‌فلسفي، حماسي، ديني، تاريخي و ادبي است. تمامي اين گفتمان‌ها همچون تكه‌هاي پازل در شكل‌گيري اين متن (قصيده) دخالت دارند و سرانجام همگي در فرم شعر به وحدت رسيده‌اند.