شناسايي و مقايسه تركيب‌هاي موجود در اسانس اندام هوايي و بذرBunium cylindricum (Boiss. & Hohen.) Drude و Bunium rectangulum Boiss. & Hausskn.

جنس Bunium با نام فارسي زيره در ايران 14 گونه دارد. اغلب اين گياهان داراي غده زيرزميني بوده و در دامنه‌هاي كوهستاني و اراضي زراعي مي‌رويند. تنها گونه شناخته شده جنس زيره در ايران كه جايگاه ارزشمندي در صادرات و صنايع داخلي دارد B. persicum است كه اسانس آن حاوي كومين‌آلدئيد و آلدئيدهاي ترپينن مي‌باشد. در اين تحقيق به منظور تعيين نوع و درصد تركيب‌هاي موجود در اسانس اندام هوايي و بذر B. cylindricum (Boiss.& Hohen.) Drude و B. rectangulum Boiss.& Hausskn.، اين گياهان از رويشگاه طبيعي خود جمع‌آوري شده و پس از خشك‌كردن در سايه، اسانس آنها به روش تقطير با آب استخراج گرديد. اجزاي تشكيل‌دهنده اسانس‌ها، با استفاده از دستگاه كروماتوگرافي گازي (GC) و كروماتوگراف گازي متصل شده به طيف‌سنج جرمي (GC/MS) شناسايي شدند. 17 تركيب در اسانس اندام هوايي B. cylindricum شناسايي شد كه اجزاي اصلي جرماكرن D (2/31%)، ديل آپيول (9/26%)، ترانس-كاريوفيلن (1/11%)، جرماكرن B (1/7%) و ترپينولن (6/5%) بودند. همچنين 20 تركيب مختلف در اسانس بذر B. cylindricum مورد شناسايي قرار گرفت. تركيب‌هاي عمده اين اسانس ديل آپيول (8/25%)، ترانس-كاريوفيلن (4/15%)، گلوبولول (2/12%)، اسپاتولنول (2/7%) و جرماكرن D (6/6%) بودند. 7 تركيب مختلف در اسانس گل B. rectangulum مورد شناسايي قرار گرفت كه تركيب‌هاي عمده آن ديل آپيول (8/81%) و جرماكرن D (3/11%) بودند. همچنين 11 تركيب در اسانس بذر B. rectangulum شناسايي شد كه تركيب‌هاي اصلي ديل آپيول (3/63%)، جرماكرن D (4/22%) و ترانس-كاريوفيلن (1/5%) بودند. نتايج اين تحقيق نشان داد كه گرچه اسانس هر دو اين گونه‌ها حاوي مقادير بالايي از تركيب‌هاي سسكوئي‌ترپني است اما بين نوع و ميزان اين تركيب‌ها در اسانس دو گونه و همچنين اسانس اندام‌هاي مختلف اختلافاتي وجود دارد.