تعيين ويژگي‌هاي خاك موثر بر پراكنش پوشش گياهي مراتع منطقه كوه نمك استان قم

Effective edaphic factors on distribution of plants (Case study: Kuh-e- Namak region of Qom Province)

تعيين ويژگي‌هاي خاك مؤثر بر پراكنش پوشش گياهي مراتع منطقه كوه نمك استان قم آذين زارعي *، محمدعلي زارع چاهوكي ، محمد جعفري ، حسين باقري و اسماعيل عليزاده تاريخ دريافت: 11/9/88 – تاريخ پذيرش: 7/5/89 چكيده اين پژوهش به¬منظور ارزيابي و تعيين مهمترين ويژگي‌هاي خاكي مؤثر بر پراكنش پوشش گياهي مراتع كوه نمك استان قم انجام شد. نمونه‏برداري به روش تصادفي-سيستماتيك در 90 پلات در طول 6 ترانسكت صورت گرفت. اندازة پلات‏هاي نمونه‏برداري متناسب با سطح تاج ‏پوشش و تغييرات پوشش گياهي به¬روش سطح حداقل، 4 متر مربع تعيين ‏شد. همچنين ابتدا و انتهاي هر ترانسكت پروفيل حفر شد و از خاك در عمق 80-0 سانتي‏متر نمونه‌برداري انجام شد. در آزمايشگاه خصوصيات خاك از قبيل درصد ماسه، سيلت، رس، رطوبت اشباع، ميزان آهك، مادة آلي، گچ، هدايت‏الكتريكي، اسيديته، كلر، كربنات، پتاسيم، كلسيم و منيزيم تعيين شد. پس از جمع‌آوري داده‌ها براي تجزيه و تحليل از روش تجزية مؤلفه‏هاي اصلي (PCA) و تجزية تطابق كانونيك (CCA) استفاده شد. در نهايت نتايج حاصل از تحليل ارتباط عوامل خاكي با پوشش گياهي نشان داد كه از بين خصوصيات خاك بافت، هدايت الكتريكي، منيزيم، كلر و سديم مهمترين عوامل مؤثر در تفكيك پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه هستند. واژه¬هاي كليدي: كوه نمك، ويژگي‌هاي خاك، تجزية مؤلفه‏هاي اصلي، پراكنش پوشش گياهي

In this research the most effective factors of soil on plants distribution was investigated in Kuh- e- Namak rangelands of Qom Province. For this purpose sampling was performed based on randomized-systematic method with 90 plots along six transects. 15 plots (4 m2), established along each transect and vegetation characteristics were recorded. At the initiating and at the end of each transect, a profile was dug. Soil samples were taken from 0-20, 20-40 and 40-80 cm. The properties of clay, silt, sand, organic mater, lime, gypsum, magnesium, calcium, sodium, chlorine, potassium, carbonate, pH and EC were measured. To determine the major factors affecting plants distribution, principle component analysis (PCA) was used. The results showed that among studied edaphic factors texture, EC, magnesium, chlorine and sodium had the most influence on plants distribution of the study area.