ارزيابي ساختار ژنتيكي عملكرد دانه و صفات وابسته با استفاده از روش دي آلل در ژنوتيپ هاي گندم دوروم

ارزيابي ساختار ژنتيكي عملكرد دانه و صفات وابسته با استفاده از روش دي آلل در ژنوتيپ هاي گندم دوروم

به منظور برآورد خصوصيات ژنتيكي عملكرد دانه و صفات مرتبط در گندم دوروم از تلاقي دي آلل كامل هفت ژنوتيپ استفاده گرديد. چهل و نه ژنوتيپ حاصل، براي صفات روز تا گلدهي، تعداد پنجه هاي بارور، ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله ، تعداد دانه در بوته، وزن دانه در سنبله، عملكرد دانه تك بوته و شاخص برداشت مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج تجزيه واريانس حاكي از وجود تفاوت معني دار بين ژنوتيپ ها براي كليه صفات مورد مطالعه بود. آزمون مقدماتي مدل جينكز - هيمن نشان دهنده صادق بودن فرضيات مدل براي شاخص برداشت، وزن دانه در سنبله، تعداد دانه در سنبله و عملكرد دانه تك بوته بود. براي بقيه صفات با حذف يك والد فرضيات مدل صادق بودند. باتوجه به نتايج تجزيه و تحليل گرافيكي، صفت روز تا گلدهي تحت كنترل غالبيت ناقص ژن ها و صفات وزن دانه در سنبله، ارتفاع بوته، تعداد پنجه بارور، تعداد دانه در سنبله، تعداد دانه در بوته، عملكرد دانه تك بوته و شاخص برداشت تحت كنترل اثرات فوق غالبيت ژن ها بودند. نتايج تجزيه هيمن نشان داد كه در مورد روز تا گلدهي، سهم افزايشي ژني از اهميت بيشتري برخوردار بود و در بقيه صفات، اثر هاي افزايشي و غالبيت ژني داراي اهميت بودند. به استثناي تعداد پنجه‌هاي بارور و ارتفاع بوته، معني دار بودن شاخص c (اثر تلاقي هاي معكوس) براي ساير صفات نشان دهنده اثر پايه مادري در كنترل ژنتيكي اين صفات بود. ميزان وراثت پذيري عمومي از 70/0 (ارتفاع بوته) تا 93/0 ( تعداد دانه در سنبله و وزن دانه در سنبله) متغير بود. وراثت-پذيري خصوصي از 31/0 (تعداد پنجه بارور) تا 70/0 (روز تا گلدهي) برآورد گرديد. نتايج روش باي پلات نيز نشان داد كه رقم Prion-1 داراي بيشترين تركيب پذيري عمومي براي صفات وزن دانه در سنبله، تعداد پنجه بارور، تعداد دانه در سنبله، تعداد دانه در بوته، عملكرد دانه تك بوته و شاخص برداشت و داراي كمترين تركيب پذيري عمومي براي صفات ارتفاع بوته و روز تا گلدهي بود، بر اساس نتايج اين آزمايش به نظر مي رسد كه مي توان از اين والد در برنامه هاي اصلاحي براي توليد ارقام پرمحصول، پاكوتاه و زودرس گندم دوروم استفاده نمود.