بررسي و تحليل سير فرهنگ گرجي در ادب فارسي

بررسي و تحليل سير فرهنگ گرجي در ادب فارسي

دو سرزمين ايران و گرجستان از دير باز (از زمان ساسانيان تا دوره قاجار) با يكديگر ارتباط سياسي، اجتماعي و به ويژه ادبي و فرهنگي داشته و از اين رو برخي واژگان گرجي را در آثار شعرا و نويسندگان ايراني مشاهده مي‌كنيم، يكي از اين شعرا، خاقاني شرواني شاعر بزرگ قرن ششم است كه در رباعيّات خود به واژه گرجي « مويي» اشاره كرده، وي همسر گرجي داشته و به آبخازيا و تفليس هم رفت و آمد مي‌كرده، از اين جهت با زبان گرجي آشنايي داشته، « مويي مويي » گويش بومي با ريشه «مُودي مُودي» به معناي « بيا بيا » در زبان فارسي است. حكيم نظامي گنجوي شاعر قرن ششم نيز در مثنوي ليلي و مجنون راجع ِ به خصوصيّات گرجي‌ها تركيب « گرجي طُرّه بر كشيده » را به كار مي‌برد. از سويي بسياري از واژگان فارسي نيز وارد زبان گرجي شده « نيست اندر جهان » كه در زبان گرجي به صورت « نستان داريجان » بيان مي‌شود، در شرف‌نامه نظامي بدان اشاره شده است. جمعي از ايرانيان گرجي از دوره صفويه از سرزمين گرجستان به ايران كوچانده شدند و تحت تاثير فرهنگ و زبان منطقه خود قرار گرفته و به مرور زمان، زبانِ مادري خود را از دست دادند، از آن جمله به گرجي‌هاي روستاي گرجي محلّه بهشهر اشاره شده كه در زمان شاه عباس صفوي به اين منطقه آمدند و پيرامون برخي اسامي و نام‌هاي فاميل برگرفته از زبان گرجي كه در اين نواحي رايج است؛ تحقيقات ميداني توسط نگارنده صورت گرفته. از ديگر مسايلي كه در اين طرح ارزيابي شده، وجه اشتراك در تلفظ واژگان فارسي و گرجي است مانند درفش = دروشا يعني؛ پرچم، ورزش = ورجي شي و ... .