در شناخت هشت بهشت ادريس بدليسي

Introducing Hasht Behesht and its Author

يكي از نمونه‌هاي نثر مصنوع و فني اواخر عصرتيموري و اوايل عصر صفويّه،كتاب هشت بهشت اثر حكيم ادريس بدليسي است. ادريس‌بدليسي(926 ـ 856 هـ .ق) مولّف اين كتاب از منشيان، مورّخان و دانشمندان معروف قرن نهم و اوايل قرن دهم هجري قمري، معاصر سلطان يعقوب آق قويونلو، سپس شاه اسماعيل صفوي در ايران و سلطان بايزيددوم و اوايل‌‌سلطنت سلطان‌سليم اوّل در عثماني بوده‌است. مهم‌ّترين اثر ادريس‌بدليسي و شناخته‌ترين اثر دربين‌تمام آثارش‌كتاب «هشت بهشت» درباره‌ي تاريخ عثماني است. نثر كتاب مصنوع و فنّي، به پيروي از سبك و ادبيّات تاريخ جهانگشا از عطاملك جويني، تاريخ وصّاف از وصّاف‌الحضره، تاريخ معيني از معين‌الدّين يزدي و تاريخ ظفرنامه‌ي تيموري از مولانا شرف‌الدّين علي يزدي است. محتواي اين اثر شامل شرح زندگانيِ هشت سلطان اوّل ازسلاطين عثماني است كه از عثمان‌بيگ غازي آغاز و به سلطان بايزيد دوم و جلوس ياووز سلطان سليم ختم مي‌شود. دراين مقاله سعي شده است ضمن شناساندن هشت بهشت و چند نسخه‌ي خطي، به اختصار مولّف اثر نيز معرفي شود.

Idris Badlisi (856_ 926 A.H.) was a famous scribe, historian, and scientist of the ninth and early tenth Hegira centuries, contemporary with Sultan Yaʹqoob Aq Quyunloo, Iranian Shah Esmaʹil Safavi, Sultan Bayazid II, the early government of Sultan Saleem I in the Ottoman Empire. His most important and renowned work is H, a book about the Ottoman history. Following the style and literature of works, such as Tarikh-e-Jahangosha by Atamalek joveini, Tarikh-e-Vassaf by Vassaf al-Hazara, Tarikh-e-Moʹeeni by Moʹeen al-Din Yazdi, and Tarikh-e-Zafarnameh Teimoori by Mowlana Sharaf al-Din Ali Yazdi, Hasht Behesht has a technical and artificial prose. This work includes biographies of the first eight Ottoman kings, beginning with Othman Beig Ghazi and ending with Sultan Bayazid II and Yavooz Sultan saleem. The present article tries to introduce this work, its author, and a few manuscripts.