پديده‌هاي بديع معماري ايران از نيمه قرن اوّل هجري تا دوره ايلخاني

The Novel Phenomena of Iranian Architecture from the Half of the First Century After Hijrah up to Ilkhanid

پديده معماري خشتي مسجد فهرج يزد از اواخر نيمه قرن اوّل هجري باقي‌ مانده است كه در عين سادگي با اصول كامل، تا امروز پايدار و مورد استفاده معنوي بوده است. بناي بي‌همتاي مقبره سلطان اسماعيل ساماني نيز از بارزترين اثر هنر ايران زمين است كه از ارزش‌هاي هنر آجركاري قرن سوم حكايت دارد. آثار به‌جا مانده از دوره سلجوقيان گوياي خلاقيّت، ابتكار، علم و هنر و در مجموع اجراي بديع‌ترين آثار گوناگون براي ايران زمين است. از اين آثار به ميل مناره‌ها و برج مقبره‌ها و ...، كه ارزش‌هاي والاي اجرايي و هنري دارند، مي‌توان اشاره كرد. دوره ايلخاني دوره بازسازي‌هاي همه جانبه براي سراسر ايران و سپس خلق آثار بسيار شگرف و منحصر به فرد است كه در مواردي علم معماري با علم رياضي و مكانيك پيوند خورده و بديع‌ترين آثار جهاني را توسط معماران و سازندگان با ذوق و با ايمان به وجود آورده است؛ آثاري كه بنيان معماري ايران گرديده است.