اثر تنش خشكي پس از گرده افشاني بر محتواي پلي آمين هاي دانه دو رقم گندم نان

Changes in polyamines concentration in grains of two bread wheat cultivars under post-anthesis water stress conditions

به منظور مطالعه اثر تنش خشكي در مرحله تقسيم سلولي (از زمان گرده افشاني تا 14 روز بعد) و پر شدن دانه (14 روز بعد از گرده افشاني تا مرحله رسيدگي فيزيولوژيك) بر محتواي پلي آمين هاي دانه و ارتباط آن با رشد دانه در دو رقم متحمل (زاگرس) و حساس (مرودشت) به تنش خشكي و آزمايشي در آذر ماه سال 1386 به صورت فاكتوريل در گلخانه دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران، در قالب طرح پايه بلوك هاي كامل تصادفي در سه تكرار اجرا شد. ميزان رطوبت خاك در تيمار شاهد در محدوده ظرفيت مزرعه و در تيمارهاي تنش خشكي در محدوده 50 درصد ظرفيت مزرعه نگهداري شد. نتايج نشان داد كه در تيمار شاهد، غلظت پوترسين در دانه هاي در حال رشد رقم زاگرس به طور معني داري بيشتر از رقم مرودشت بود. هر دو نوع تيمار تنش خشكي باعث افزايش معني-دار ميزان پوترسين دانه هاي رقم مرودشت و كاهش معني دار آن در دانه هاي رقم زاگرس شد. بيشترين غلظت اسپرمين و اسپرميدين در دانه ها در مرحله تقسيم سلولي مشاهده شد. اعمال تنش خشكي به ويژه در مرحله تقسيم سلولي، باعث افزايش معني دار اسپرمين و اسپرميدين در دانه هاي در حال رشد هر دو رقم، به خصوص رقم متحمل به خشكي زاگرس گرديد. با توجه به نتايج به دست آمده، به نظر مي رسد كه اسپرمين و اسپرميدين نيز همانند هورمون هاي گياهي اكسين و سيتوكينين يا در مشاركت با آنها در تنظيم تقسيم سلولي دانه هاي در حال رشد گندم و شكل گيري قدرت مخزن نقش موثري داشته و باعث پايا نگه داشتن تقسيم سلولي دانه هاي در حال رشد در شرايط تنش خشكي مي شوند.