بررسي تطبيقي نقوش كاشي­كاري دو مسجد ـ­ مدرسه چهارباغ و سيد اصفهان

Comparative Study of Tiling Patterns in two Isfahan’s Mosques- Schools: “Madrese Chaharbagh” and “Masjed-seyyed”

از عوامل موثر در شكوه و زيبايي معماري ايران به­ويژه در دوران اسلامي به تزيين و آرايش بناها مي­توان اشاره كرد. در اين ميان، مسجدـ مدرسه چهارباغ اصفهان يكي از شاهكارهاي معماري دوره صفوي و مسجدـ مدرسه سيد يكي از مهم­ترين بناهاي ساخته­شده در ابتداي دوره قاجار در شهر اصفهان ازلحاظ تزيينات و بهخصوص نقوش كاشي­كاري حايز اهميت هستند. بررسي، مطالعه و مقايسه در نقوش كاشي كاري اين دو بنا مي تواند باعث بازشناسي هويت فرهنگي اين دو بنا شود. با توجه به خلا نسبي علمي- تحقيقاتي در رابطه با معماري مدارس تاريخي كشورمان بخصوص در بحث تزيينات، پژوهش حاضر بر آن است تا با استفاده از روش تحليلي- توصيفي و انجام تحقيقات كتابخانه اي در عرصه آرايههاي معماري اين دو بنا و تحقيقات ميداني به ارزيابي و مقايسه تطبيقي نقوش كاشيكاري دو بناي شاخص معماري دوران صفويه و قاجار بپردازد. يافته­هاي تحقيق نشان مي­دهد كه بيش­تر تزيينات كاشي­كاري مسجدـ­ مدرسه چهارباغ نقوش هندسي و گياهي به­صورت انتزاعي و تجريدي است كه استحكام ساده و رواني دارد و خط به­كار رفته در تزيينات آن، خط كوفي بنايي و خط ثلث است. اما عناصر تزييني به­كاررفته در مسجدـ­ مدرسه سيد تنوع بيش­تري دارد كه تحت تاثير هنرهاي تزييني غرب به­صورت طبيعتگرا، غيرانتزاعي و تقليدي ميباشد؛ نقوشي هم­چون منظره­سازي، تصاوير ميوه همچون انگور، گل­وگلدان، كاسه­بشقابي و موارد مشابه آن نيز به­چشم مي­خورد. هم­چنين، خط غالب بيش­تر كتيبه­ها خط نستعليق است.