تعيين ارزش رجحاني گندميان سايت نيمه‌استپي كوه پنج استان كرمان با استفاده از روش‌هاي زمان‌سنجي، تعيين درصد بهره‌برداري و تعيين شاخص رجحاني

Assessment of grazing preference value of Koh panj rangelandsʹʹ grasses, in Kerman province, by the methods of Grazing minutes, Intake percentage and Grazing preference index

يكي از عوامل كليدي در مديريت مراتع تعيين ارزش رجحاني گونه‌هاي مرتعي توسط دام چرا كننده است. گونه‏هاي مرتعي در هر يك از ماه‌هاي فصل چرا ارزش چرايي معين و گاه متغيري دارند. براي تعيين ارزش رجحاني از روش‌هاي مختلفي استفاده مي‌شود. در اين مطالعه، روش زمان‌سنجي، تعيين درصد مصرف و محاسبه شاخص ارزش رجحاني، در تعيين ارزش رجحاني گندميان مرتعي سايت نيمه‌استپي كوه پنج، در طي ماههاي فصل چرا ارديبهشت ماه تا شهريور ماه در سال هاي 1386 تا 1388 به‌كار گرفته شد. نتايج حاصل از اعمال روش‌هاي مذكور به طور جداگانه، در يك طرح آزمايشي بلوك كامل تصادفي با تجزيه مركب در سال مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در اين مطالعه از گوسفند كرماني به عنوان دام چرا كننده استفاده شد. نتايج به‌دست آمده نشان مي‌دهد در روش زمان‌سنجي چراي گندميان يكساله بيشترين زمان را با متوسط 5/45 درصد از كل زمان چرا، به‌خود اختصاص مي‌دهد. در روش تعيين درصد بهره برداري، بيشترين ميزان درصد بهره‌برداري مربوط به گونه Agropyron desertorum با 6/53 درصد و كمترين مقدار به گونه Secale montanum با 8/32 درصد مربوط است. بيشترين مقدار شاخص رجحاني با مقدار 6/4 مربوط به گندميان يكساله است. در هر حال اختلاف معني‌داري از لحاظ اين شاخص بين گونه‌هاي مورد مطالعه وجود ندارد. كاهش بارندگي باعث افزايش درصد بهره‌برداري و شاخص رجحاني گندميان مورد مطالعه در سال 1387 شد.

One of the key factors in managing a rangeland is to determine the relative preference of its major plant species by the grazing livestock. Preference value of plant species might change during grazing season and from one year to the next. The knowledge of animal grazing behavior and indigenous grazing systems are very important in range management, specially, in arid and semi arid rangelands. Different methods are introduced to determine the preference value of range plant species. In this study, feeding minutes and intake percentage efficiency were used to measure preference value of species in grazing season (April to September) of 2007 to 2009. The study area was located in semi step rangelands, Koh Panj, west part of Kerman province, Iran. A randomized complete block experimental design with a combined analysis in time was used to perform analytical analysis on obtained data. The results of feeding minutes showed that the annual grasses were the most preferred species as they were grazed in 45.5 percent of total grazing time. The maximum Intake Percentage of species refer to Agropyon desertorum by 53.6 percent, and minimum refer to Secale montanum by 32.8 percent. The maximum annual preferences value was occurred in 2008.