سنت ادبي آغازيه و گونه هاي آن در قرآن

چكيده تاريخ دريافت: 4/5/1389 – تاريخ پذيرش: 11/6/1389 كتاب‌هاي مقدس معمولاً با يكي از گونه‌هاي تسميه، ستايش و نيايش آغاز مي‌شوند. اين كيفيت را آغازيه نام نهاده‌ايم. آغازية قرآن با دو نگاه كل‌نگر و جزءنگر، قابل بررسي است؛ نخست اينكه سورة حمد، كه اين سه ساختار را به ترتيب در خود جاي داده است، زيباترين آغازية ممكن براي كلّ قرآن شمرده مي‌شود. آغازيه در اجزاي قرآن (سوره‌ها) خود گونه‌هاي متعددي دارد كه بر ادبيات فارسي و عربي تأثيري انكارناپذير گذارده است، اين‌گونه‌ها عبارت‌اند از: 1- حمد و تسبيح خداوند 2- حروف مقطعه 3- توصيف كتاب آسماني 4- توصيف خداوند 5- بيان آفرينش 6- خطاب خدا به بندگان و پيامبر 7- آغازيه‌هاي پرسشي 8- تصويرگري قيامت 9- بيان ويژگي‌هاي مؤمنان و كافران 10- سوگند 11- بيان مستقيم از زبان خداوند به عنوان متكلم. تنوع آغازيه‌هاي قرآن يك‌بار ديگر بر غناي ساختاري و محتوايي و سرآمدي اين كتاب تأكيد دارد. كليد واژه: قرآن، آغازيه، سورة حمد، تسميه، ستايش، نيايش