غلوگرايي در دين، آسيب ها و آفات دينداري غلوگرايانه

The harms of extremism in religious practice

دين و دينداري هنگامي كه لباس بشري به تن نمود، چون ديگر امور فراز و فرود مي گيرد و متصف به حسنات و سييات، سلامت و آفت مي گردد. از شمار آفات و آسيب هايي كه متوجه دين و دينداري مي باشد و بدان گرفتار مي شود همانا غلو و افراط است كه در اين نوشتار پيامدهاي ويران گر آن بر دين و دينداري تحليل شده است. دو پيامد مخرب غلو بر دينداري كه در اين جستار بازنموده شده است عبارتند از: 1 ) خلوص زدايي از دين؛ 2 ) ناتوان سازي و ناكارامدي دينداري. اين دو پيامد ويران گر نامبرده در چهار ساحت دينداري به نمايش درآمده است كه در هر چهار لايه نتايج زير را به همراه داشته است. در ساحت دينداري اعمالي و شعايري، غلو به تحريف، خشونت، سخت گيري و مشقت، اباحي گري و بي مبالاتي مي انجامد. در ساحت دينداري معرفتي غلو سبب بي نيازي از ساير علوم و معارف بشري، عقلاني سازي افراطي دين و دينداري و زايش و رويش مدعيات ناسازگار با حقيقت و واقعيت مي گردد. در ساحت دينداري اعتقادي، زمينه ي مسووليت گريزي، به ويژه از گونه ي اجتماعي آن را فراهم مي آورد. در ساحت دينداري تجربي، شريعت ستيزي، دنياگريزي، خرد سوزي و اخلاق گريزي را توليد و تقويت مي نمايد.