مباني نظري مدل سازي و اصول حاكم بر روش شناسي سنجش در دينداري مطلوب

Theoretical foundations of model making and the principles of measuremwnt methodology in ideal religious practice

مدل سازي براي دينداري به نحو مطلوب و ارايه ي الگوهايي براي سنجش عيار دينداري در جامعه ي ديني نيازمند مفهوم سازي و تعيين چارچوب نظري است . در اين جستار، نويسنده، پس از اشاره ي اجمالي به نكات مورد توجه جامعه شناسان و روان شناسان، در خصوص الگوهاي دينداري و سنجش آنها، به چارچوب نظري هرگونه مدل سازي براي دينداري مطلوب و بايدها و نبايدهـاي آن مي پردازد. نگارنده در اين مقاله، كه جنبه هاي هنجاري و توصيه اي (Normative) دارد، توجه به چهار مولفه را در دينداري مطلوب لازم مي داند كه عبارتند از: 1 ) معرفت (دانش) ديني؛ 2 ) احساس (گرايش) ديني؛ 3 ) مهارت ديني؛ 4 ) بصيرت (بينش) ديني. هرگونه مدل سازي مفهومي مرتبط با دينداري مطلوب بايد بر مدار اين چهار مولفه باشد. همچنين الگوهاي سنجش دينداري بايد بر محور تعادل و تناسب و رشد هماهنگ همين مولفه ها شكل بگيرد. براي تبيين اين ديدگاه ساختار مقاله تشكيل شده است از چارچوب نظري مدل سازي براي دينداري مطلوب، اصول حاكم بر روش شناسي سنجش مطلوبيت در دينداري، توجه به رشد متناسب دانش ديني و احساس ديني، نقش دانش و گرايش ديني در مساله ي حقانيت دينداري.

O ffering ideal religious models and patterns for measuring religiosity criteria for the Islamic society involves making concepts and determining a theoretical framework. In this article, the writer first surveys the views of psychologists and sociologists on religiosity models and methods of measuring them and then discusses the theoretical framework of any kind of model making for ideal religiosity. The writer then presents four normative criteria required for ideal religiosity: religious knowledge, religious feeling, religious skill, and religious understating. The writer then argues that any model for ideal religiosity and measurement must be base don these criteria.