چندصدايي در رمان "سمفوني مردگان"

Polyphony in the Novel of Symphony-e Mordegan

بهره‏مندي از منطق مكالمه و چندصدايي، يكي از مهم‏ترين ويژگي رمان‏هاي مدرن و پست‏مدرن است. با توجّه به محدوديت‏هاي ناشي از فضاي اجتماعي و غلبه ايديولوژي بر رمان‏هاي ايراني، يافتن شاخصه‏هاي چندصدايي، از دو جنبه محتوايي و صوري، در داستان‏هاي معاصر فارسي، امري دشوار به نظر مي‏رسد. رمان "سمفوني مردگان" با برخورداري از رويكردي تازه به فرم و محتوا، در رديف رمان‏هاي مدرن قرار گرفته‏است. نويسنده سمفوني مردگان با استفاده از مولّفه‏هايي چون: تعدّد راوي، تنوّع فرهنگ‏ها، شيوه سيّال ذهن، روابط بينامتني، تلفيق ژانرها و مكاتب ادبي، گفتمان دوسويه و... داستان را به مفهوم چندصدايي نزديك مي‏كند. وجود اين ويژگي‏ها، ابزارهاي مناسبي در اختيار خواننده قرار مي‏دهد تا او بتواند به دريافتي تازه از داستان برسد و تفسيري نو از رمان كه به‏سادگي از روساخت متن قابل درك نيست، ارايه دهد. در اين مقاله، سعي بر آن است كه پس از معرّفي "باختين" و تشريح آرا و نظريات او در حوزه رمان چندصدايي، با ذكر شاخصه‏ها و شواهد فراوان، "سمفوني مردگان"، رماني چندصدايي معرّفي شود.