بررسي شاخص هاي تحمل به تنش خشكي در ارقام آفتابگردان

Evaluation of drought stress tolerance indices in sunflower cultivar

چكيده به منظور ارزيابي شاخص هاي تحمّل به تنش خشكي در ارقام آفتابگردان، آزمايشي به صورت طرح كرت هاي خرد شده در قالب بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در دو شرايط تنش و بدون تنش خشكي براي 8 رقم آفتابگردان در مزرعه پژوهشي دانشكده كشاورزي آزاد اسلامي واحد تبريز در سال زراعي1387 اجرا گرديد. براساس عملكرد در شرايط بدون تنش(YP) و تنش(YS)، شاخص هاي كمي مقاومت به خشكي از قبيل: شاخص تحمل(TOL)، ميانگين هندسي بهره وري(GMP)‏، ميانگين هارمونيك (MH)، شاخص حساسيت به تنش (SSI) وشاخص تحمل تنش (STI) محاسبه شدند. در شرايط تنش و بدون تنش خشكي بيشترين عملكرد دانه و همچنين بيشترين GMP , MH و STI متعلق به رقم قلمي بود. با محاسبه ضريب همبستگي ساده پيرسون بين شاخص هاي فوق و ميانگين عملكرد دانه و روغن در هر دو شرايط تنش و بدون تنش خشكي، شاخص TOL با عملكرد روغن و شاخص هاي STI و GMP با عملكرد دانه همبستگي مثبت و معني داري را در هر دو شرايط نشان دادند. لذا شاخص هاي STI و GMP براي گزينش ارقام متحمل از نظر عملكرد دانه و شاخص TOL مناسب براي گزينش ارقام متحمل از نظر عملكرد روغن شناخته شدند. بر اساس شاخص هاي برتر فوق رقم قلمي متحمل ترين رقم از نظر عملكرد دانه و رقم هايسان 33 متحمل ترين رقم از نظر عملكرد روغن شناخته شدند.

Abstract To evaluate the drought tolerance indices in sunflower cultivars an experiment was conducted in split plot design based on randomized complete block design with three replications at two levels (Drought stress and non-stress condition ) for 8 cultivars of sunflower in farm research of Islamic Azad University, Tabriz branch, during 2008 planting season. Based on yield under non stress condition (YP) and stress (YS), quantitative indices of drought tolerance, such as: tolerance index (TOL), geometric mean productivity (GMP), harmonic mean (MH), stress susceptibility index (SSI ) and stress tolerance index (STI) were calculated. In both conditions the highest grain yield and the highest GMP, MH and STI were for “Ghalami” cultivar. Simple Pearson correlation coefficient between above indices and average yield of seed and oil in stress and non drought stress conditions showed, TOL index with oil yield and STI, GMP indices with seed yield had positive significant correlation in both stress and non stress conditions. Therefore, STI, GMP were sujested according to seed yield and TOL was recommended in the basis of oil yield for tolerant cultivars selection respectively. Based on the above superior indicators, Pen and Haysan 33 cultivars identified as the most tolerant cultivars in the basis of seed and oil yield characters alternatively