ارزيابي تحمل به خشكي انتهاي فصل ژنوتيپ‌هاي گندم دوروم با استفاده از شاخص‌هاي تحمل به خشكي

Evaluation of Terminal Drought Tolerance in Durum Wheat Genotypes by Using of Drought Tolerance Indices

به منظور بررسي واكنش ژنوتيپ‌هاي مختلف گندم دوروم (Triticum durum) به تنش‌خشكي آخر فصل، اين تحقيق در مزرعه تحقيقاتي ايستگاه تحقيقات كشاورزي نيشابور طي سال‌هاي زراعي 84-1383 و 85-1384 اجرا شد. تعداد 17 ژنوتيپ انتخابي گندم دوروم به همراه دو رقم گندم نان و يك رقم گندم دوروم (20 ژنوتيپ و رقم) در دو آزمايش جداگانه (شرايط آبياري مطلوب و تنش‌خشكي آخر فصل) در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج تجزيه واريانس مركب دو ساله عملكرد دانه نشان داد اختلاف معني‌داري بين ژنو تيپ‌ها وجود داشت (1%?P). اثر سال و تنش‌رطوبتي بر عملكرد دانه معني‌دار بود (1%?P) ، ولي اثرات متقابل دوگانه و سه گانه معني‌دار نبود. به‌دليل همبستگي بالاي شاخص هاي STI و MP با عملكرد دانه تحت وجود و عدم وجود تنش‌خشكي ، چنين به نظر مي‌رسد از اين شاخص‌ها مي‌توان براي گزينش لاين‌هاي متحمل به خشكي گندم استفاده كرد. بر اساس اين دو شاخص ، ژنوتيپ‌هاي شماره 15 ،14و 4 متحمل‌ترين ژنوتيپ نسبت به تنش‌خشكي انتهاي فصل بود.ند . همچنين بر اساس شاخص‌هاي حساسيت SSI و TOLژنوتيپ‌ هاي شماره 7 و 12 حساس‌ترين ژنوتيپ به خشكي بودند.

In order to investigation of response of durum wheat genotypes to terminal drought stress, this experiment was conducted in Neishabour Agricultural Research Station during two growing seasons of 2004-2005 and 2005-2006. Seventeen advanced durum wheat genotypes, two bread wheat cultivars and one durum wheat cultivar (i.e. 20 genotypes and cultivars) were evaluated in two separate experiments (normal and limited irrigation) based on a randomized complete block design with four replications. Combined ANOVA of grain yield data revealed that there were significant differences among genotypes for grain yield of Durum Wheat (P < 0.01). On the base of results, between years as well as irrigation schedule were significant, while no significant interaction were detected. Among durum wheat genotypes, line No. 15 ,14 and 4 has higher terminal drought tolerance comparison with the others. Because of higher correlation between STI and MP with grain yield (under stress and nonstress condition), it seems that they can be used for screening of drought tolerant wheat genotypes. Also, on the base of TOL and SSI indices, line No. 7 and12 was the most sensitive genotypes in aspect of drought.