بررسي پايداري بازده اسانس در گل محمدي (Rosa damascena Mill.) از منطقه‌هاي مختلف كشور

Analysis of Oil Content Stability in Rosa damascena Mill. from Different Regions of Iran

بازده اسانس گل محمدي (Rosa damascena Mill) ايران به منظور شناسايي نژادگان‌هايي با اسانس بيشتر و پايدارتر، در موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور مورد ارزيابي قرار گرفت. تعداد 35 توده گل محمدي متعلق به ناحيه‌هاي مختلف كشور در آزمايشي با استفاده از طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در منطقه‌هاي مختلف بوم‌شناسي واقع در استان‏هاي اصفهان، خراسان رضوي، خوزستان، فارس، كرمان، كردستان و مركزي در مدت دو سال (87-1386) مورد پژوهش قرار گرفتند. تفاوت‌هاي معني‌داري (01/0? P) بين توده‌ها، مكان‌ها، محيط‌ها (سال × مكان)، برهمكنش‌هاي توده × محيط و توده × مكان براي ويژگي بازده اسانس مشاهده گرديد. ميانگين كل بازده اسانس حدود 029/0% بود و توده‌هاي سمنان2، اصفهان4، سمنان1، اراك1 و بلوچستان1 به ترتيب با ميانگين بازده اسانس حدود 053/0، 045/0، 044/0، 044/ 0و 042/0% بيشترين بازده اسانس را داشتند. در بين مكان‌هاي مورد بررسي، بيشترين ميانگين بازده اسانس معادل 073/0% مربوط به اصفهان (كاشان) و كمترين آن حدود 0037/0% مربوط به مركزي (اراك) بود. براساس نتيجه‌هاي تجزيه پايداري، توده‏هاي چهارمحال1، قم1، خوزستان1، كرمانشاه1 و هرمزگان1 با بازده اسانس به ترتيب برابر 028/0، 028/0، 024/0، 023/0 و 025/0% براي برهمكنش توده و مكان، واجد شرايط پايداري و سازگاري عمومي براي بازده اسانس بودند.

Oil content stability of Rosa damascena Mill was evaluated as a part of the national project executed by Research Institute of Forests and Rangelands, Iran. Thirty five Damask rose accessions from different regions were evaluated in Isfahan, Khorasan Razavi, Khouzistan, Fars, Kerman, Kurdistan and Markazi, provinces using randomized complete blocks design with three replications. Significant differences (P?0.01) were observed between accessions, environments (year × location), locations, accession × environment and accession × location interactions. Grand mean for essential oil was 0.029%. Semnan2, Isfahan4, Semnan1, Arak1 and Balouchestan1 accessions with 0.053%, 0.045%, 0.044%, 0.044% and 0.042% respectively produced the highest essential oil content. Isfahan- with essential oil mean of 0.073% was the superior location. Results of stability analysis for accession × environment and accession × location intractions showed that Tehran1, Chaharmahal1, Yazd1 and Isfahan3 with oil content means of 0.029%, 0.028%, 0.025% and 0.027% were stable and Chaharmahal1, Qom1, Khuzistan1, Kermanshah1 and Hormozgan1 with oil content means of 0.028%, 0.028%, 0.024%, 0.023% and 0.025% were accounted as general adaptable accessions for oil production.