بررسي اثر تيمارهاي مختلف شيميايي، آب داغ و آب جاري بر شكست خواب بذرهاي بابا‌آدم (Arctium lappa)

Effect of chemical treatments, pre-moist chilling, hot and tap water on seed dormancy breaking in Arctium lappa

بابا آدم (Arctium lappa) گياهي دارويي از تيره كاسني است. بذرهاي گياه بابا آدم داراي خواب هستند، بنابراين كوتاه نمودن دوره خواب و افزايش ميزان جوانه‌زني بذرها توسط روشهاي آزمايشگاهي مي‌تواند در احياي اين گياه موثر باشد. در پژوهش حاضر تيمارهاي به كار گرفته شده براي شكستن خواب بذرهاي گياه مذكور عبارت بودند از نيترات پتاسيم 2/0 درصد، اسيد سولفوريك 75 درصد (به مدت 5 و 10 دقيقه)، آب داغ (70 و 90 درجه سانتي‌گراد به مدت 15 دقيقه) و آب جاري (در دو مدت زمان 24 و 48 ساعت). نتايج تحقيق حاضر نشان داد كه بيشترين درصد جوانه‌زني بذرها (85 درصد) در اثر اعمال تيمار نيترات پتاسيم 2/0 درصد (براي مدت زمان 48 ساعت) قابل دسترسي است. تيمارهاي اسيد سولفوريك، آب داغ و آب جاري نيز اثرات قابل توجهي بر افزايش درصد جوانه‌زني نشان دادند (به ترتيب، 66، 65 و 24 درصد). بر اساس نتايج به دست آمده در اين تحقيق و با توجه به اثرات منفي اسيد سولفوريك 75 درصد بر رشد و نمو دانه رستها، مناسب ترين و كارآمدترين تيمارها براي شكست خواب بذرهاي گياه بابا آدم نيترات پتاسيم 2/0 درصد و آب داغ (70 درجه سانتي گراد) پيشنهاد مي شود.

Arctium lappa is a medicinal plant of Asteraceae. To break dormancy and increase the germination of its seeds, various methods was tested including KNO3 (0.2% for 48 h.), H2SO4 (75% for 5 and 10 min.), hot water (70 and 90 °C, each for 15 min.), and tap water (for 24 and 48 h.). Results revealed that the treatment with KNO3 was more effective, yielding 85% germination. On the other hand, treatments with H2SO4, hot (70°C) and tap water also exhibited considerable effects on the germination rate and percentage (in turn- 66%, 65% and 24%). Overall, according to the obtained results and with regard to the negative effect of H2SO4 on the consequential growth of seedlings, KNO3 (0.2% for 48 h.) and hot water (70°C) would be suggested as the most efficient treatments to break seed dormancy of Arctium lappa.