بررسي مفهوم «يقظه» از ديدگاه خواجه عبدالله انصاري با بهره‌گيري از قرآن كريم

The Study of Concept "Yaghzeh" (Awakening) from the View of “Khaje Abdullah Ansari” ‎According to the Holy ‎Quran

قرآن كريم نامه‌اي دوستانه، از سوي خالق هستي است كه ظرايف، لطايف و اشارات عميقي براي هدايت، رشد و كمال ‏انسان به عنوان خليفه او دربر دارد. معرفت و شناخت هرچه صحيح‌تر آيات كتاب الهي، به عنوان تجلي گاه اسما حسناي ‏حضرت حق، مقدمه ظهور اين اسما در وجود آدمي بوده و اين مستلزم نوعي بيداري، آگاهي و بصيرت دروني نسبت به ‏قانونمندي‌هاي هستي است كه در ادبيات عرفاني «يقظه» ناميده مي‌شود.‏ از تلاش انسان در راه رسيدن به كمال مطلق، به سفري با عنوان سلوك الي الله تعبير شده است كه لازمه آن خروج از نفس ‏و عزم راسخ براي پيوند با محبوب است كه جز براي انسان بيدار و آگاه محقق نخواهد شد. اين بيداري همان پرهيز از هر نوع غفلت است كه صفاي درون، طهارت برون و منافذ حيات معرفتي بنده همچون سمع، بصر و فواد را پوشانيده است.‏ اين نوشتار سعي دارد تا با جستجوي مفهوم يقظه در سياق آيات مختلف قرآن و بسط تعاريف، توصيفات و تقسيمات ‏خواجه عبدالله انصاري در منزل اول از بدايات، در منازل السايرين، علاوه بر تبيين معناي لغوي و اصطلاحي اين واژه، نوع ‏نگاه قرآن كريم به اين مفهوم را تشريح نمايد. به نظر مي‌رسد عوامل ايجاد بيداري از ديدگاه قرآن كريم شامل؛ شناخت ظرفيت وجودي، داشتن ‏گوش و چشمي هوشيار و همراهي با اوليا الهي است. چنانچه روي آوردن به؛ زايدات، تسويف، نداشتن عزم و همت، عدم ‏درك فاصله ظاهر و باطن و مواردي از اين قبيل، از مهمترين موانع راه در اين زمينه محسوب مي‌شود.‏

The Holy Quran is a friendly letter from our creator that contains many facetiaes, delicacies and ‎profound ‎implications for the guidence, growth and perfection of human as God’s successor.‎ The more accurate knowledge and understanding of verses of Quran, as an epiphany of his ‎divine ‎names, is an incipience for their appearance in human and it requires a kind of awakening, ‎awareness ‎and insight to the divine laws of creation which are called “Yaghze” (awakening) in ‎mystical literature. ‎The human effort to achieve the absolute perfection has been interpreted as a ‎journey to God that its ‎requirement is departure from self and strong determination for ‎unification with God that will not be ‎achieved except by awake and aware humans.‎ In a vaster scope of meaning, it could be said that this ‎awakening means to avoid any kind of ‎negligence and ignorance that has covered, such as dust, the ‎purity of the heart, cleanliness of ‎appearance and most importantly, the entrances of human’s living ‎insight such as hearing, vision ‎and heart. ‎This research attempts by searching for the concept of “Yaghze” in the context of various ‎verses ‎of Quran and expanding the definitions, descriptions and divisions of khajeh Abdullah Ansari in ‎‎the first destination of basics, in “Manazel Alsaerin”, to explain the connotations and ‎denotations of ‎this term, having ‎conscious hearing and vision and companionship with spiritual leaders; in the ‎same way, inclination ‎toward redundencies, procrastination, lack of determination and volition, ‎not understanding of the ‎differencies between appearance and reality and the like.