تدوين مدل كيفيت حسابرسي

Development of the Audit Quality Model

هدف از پژوهش حاضر، ارايه مدلي براي كيفيت‌حسابرسي، با توجه‌ به ويژگي‌هاي محيطي و شرايط حاكم ‌بر حرفه حسابرسي كشور مي‌باشد. در اين رابطه با توجه‌ به رويكرد اكتشافي تحقيق و از آنجا كه حرفه حسابرسي در ايران از منظر محيط حقوقي، ساز وكار نظارتي، اندازه‌ موسسات و ... داراي ويژگي هاي‌ خاص خود مي‌باشد، در اين تحقيق از روش تحقيق‌كيفي و رويكرد مبتني‌ بر نظريه ‌پردازي ‌زمينه ‌بنيان استفاده ‌شده ‌است. به ‌اين ‌منظور با اخذ نظرات خبرگان حرفه‌ حسابرسي و بازار سرمايه، به بررسي عوامل‌تاثيرگذار بر كيفيت ‌حسابرسي پرداخته ‌شده و در انتها "مدل يكپارچه كيفيت‌ حسابرسي"، شامل شرايط علي، عوامل‌ مداخله‌گر و بستر و همچنين راهبردهاي مربوط ‌به كيفيت‌ حسابرسي و پيامدهاي آنها ارايه گرديده‌است. در اين تحقيق، كيفيت‌ حسابرسي با رويكرد سيستمي، بررسي ‌شده‌ است. در اين ديدگاه، كيفيت ورودي‌ها، فرايند و خروجي‌‌هاي حسابرسي، تعيين‌ كننده كيفيت حسابرسي مي‌باشد و كيفيت تمام اجزاي سيستم، مورد توجه قرارمي‌گيرد. با توجه ‌به اينكه طبق بررسي‌هاي انجام شده، تاكنون در كشورمان در تحقيقات رشته حسابداري ‌و حسابرسي، از روش نظريه‌پردازي ‌زمينه‌بنيان استفاده نشده ‌است، يكي‌ از نوآوري‌هاي پژوهش‌حاضر، بكارگيري اين روش ‌تحقيق مي‌باشد. بعلاوه، ازآنجاكه كيفيت ‌حسابرسي داراي ماهيتي پيچيده و چندوجهي است و علاوه ‌بر ويژگي‌ها و عملكرد شخصي حسابرسان، تحت ‌تاثير ويژگي‌هاي شركت، ذينفعان و ساير مشاركت‌كنندگان در زنجيره عرضه گزارشگري ‌مالي و محيط قانوني‌ و مقرراتي پيرامون قرار دارد، لذا به ‌منظور بررسي ‌جامع‌تر موضوع، مدل‌سازي كيفيت‌ حسابرسي از جنبه‌هاي‌ مختلف (عرضه ‌و تقاضا) مدنظر قرارگرفته ‌است. طبق نتايج‌ تحقيق، "التزام" شركا به كيفيت‌ حسابرسي، مهمترين عامل موثر در سطح‌كار و موسسه‌ حسابرسي شناخته ‌شد كه در صورت همراه‌ شدن آن با دانش ‌و تجربه و برخورداري ‌از امكانات، و اتخاذ راهبردهاي ‌لازم مي‌تواند منجر به دستيابي ‌به كيفيت ‌حسابرسي شود. در اين ميان عواملي چون «اثربخشي نظام‌كنترل‌كيفيت در حرفه‌، وضعيت تاييد صلاحيت حسابداران‌رسمي، تقاضا براي كيفيت ‌حسابرسي، اثر بخشي پاسخ‌ خواهي ‌از حسابرس، وضعيت نهاده‌هاي ‌حسابرسي در حرفه، تناسب تعداد موسسات حسابرسي و بازاركار، ميزان حمايت ‌از موسسات در مقابل‌تعويض و فشار» در سطح‌ حرفه و «اندازه و ساختار يافتگي موسسه، شهرت ‌و اعتبار موسسه و شركا ، تخصص‌حسابرس در صنعت، تناسب حق‌الزحمه ‌حسابرسي با كار، ماندگاري‌كاركنان و شركا ، دوره ‌تصدي، فشارزماني، و پيچيدگي كسب ‌و كار و معاملات» در سطح ‌موسسه و كار حسابرسي، عوامل ‌مداخله‌گري هستند كه دستيابي ‌به كيفيت ‌حسابرسي را تحت‌ تاثير قرار مي‌دهند. مجموعه اين عوامل، در «مدل يكپارچه كيفيت‌حسابرسي» ارايه ‌شده‌اند.

The purpose of this research is development of Audit Quality model, with regard to contextual and environmental attributes and conditions governing the audit profession in Iran. For this, with regard to exploratory approach of this research, and because of special attributes of Iranʹs audit profession in terms of the legal environment, regulatory and supervisory mechanisms, audit firms size, and etc., we used qualitative research method and grounded theory approach. Therefore, with obtaining the insights of auditing and capital market experts through unstructured interviews, we discovered determinants of Audit Quality (AQ) and finally developed "Integrated Audit Quality Model" including causal conditions, intervening conditions, context, as well as action strategies related to AQ and their consequences. In this research, AQ with a systemic approach is considered. In this approach, the quality of inputs, process and outputs of auditing determines AQ, so quality of different parts of this system is considered. Since the qualitative method with grounded theory approach has not been used so far in accounting and auditing researches in our country, one of the innovations of the present study is to apply this method. Furthermore, due to the fact that AQ has a complex and multifaceted nature, and, in addition to personal characteristics and performance of auditors, is affected by the attributes of the clients, stakeholders and other persons contribute in financial reporting supply chain, and surrounding legal and regulatory environment, various aspects of AQ were considered to achieve a more comprehensive model. According to the results, partnersʹ commitment to AQ is the most important factor in audit engagement and firm level, which if coupled with knowledge and experience and having the necessary facilities, and implementing action strategies, lead to achieving AQ. Factors such as "effectiveness of quality control system, licensing and certification requirements of CPAs, demand for AQ, effectiveness of holding auditors accountable, audit inputs quality, appropriateness of number of audit firms and companies, supporting auditors against pressure and changing" in audit profession level, and "firm size and structure, reputation, industry specialization, appropriateness of audit fee, durability of partners and staffs, tenure, time pressure, and complexity of business transactions" in audit engagement and firm level are intervening conditions that affect AQ. These factors are presented in "Integrated Audit Quality Model".